Dụ ngôn tiệc cưới kêu gọi chúng ta nhìn lại mối quan hệ tình cảm chúng ta dành cho nhau trong giao tế xã hội. Đây là nguồn vui giầu có nhất và cũng là nguồn vui dễ mất nhất. Là nguồn vui giầu có bởi nó mang lại cho bạn giây phút thoải mái trong hiện tại, vui tươi hằn rõ trên khuôn mặt, an bình trong tâm trí tỏ lộ như ban ngày và tương lai tươi sáng như hừng đông. Biết cầm giữ, trân trọng mối giao hảo này bạn chắc chắn có một thời gian tuyệt vời. Coi thường quan hệ tình cảm, an vui ra đi nhường chỗ cho cô đơn, nỗi sầu ập đến. Cuộc sống được nhiều người yêu thương, quí mến là niềm hạnh phúc tuyệt vời bởi nó là dấu chỉ của đời sống nội tâm dồi dào, con tim thư thái, ngày vui an lành.

Dụ ngôn tiệc cưới mời gọi ta nhìn lại mối quan hệ tình cảm hiện vẫn còn tốt đẹp như xưa hay thời gian, hoàn cảnh, công việc ảnh hưởng, đè nặng lên mối giao hảo. Thời gian cần thiết để vun trồng, xây dựng cho mối quan hệ tâm linh cần được tái xác định hầu tránh rơi vào chủ quan. Trong trong trường hợp này, chủ quan chính là quan trọng hoá việc của mình, coi thường của người. Dụ ngôn tiệc cưới cho biết thiệp mời gởi đi thì nhiều; đáp trả lại thưa thớt. Để bảo đảm thiệp đến đúng nơi chốn, nhà vua sai nhóm đầy tớ thứ hai đến tận tư gia mời khách. Quan khách đưa ra nhiều lí do khác nhau từ chối. Kẻ lấy lí do phải đi thăm nông trại, kẻ khác bận đi buôn. Thái độ khách không quan tâm viện lí do từ chối cho biết tình cảm lạt lẽo, lạnh nhạt, hời hợt trong quan hệ. Nhà vua coi trọng, quí mến, đề cao tình thân hữu, trong khi quan khách lại cho đó là chuyện thường tình. Biết rõ lòng dạ quan khách nhà vua bộc lộ

Những kẻ đã được mời không xứng đáng Mt 22:.

Vua không nhìn bề ngoài để đưa ra nhận xét nhưng dựa vào lòng dạ, cách đáp trả của khách để đưa ra phán đoán. Từ ‘xứng đáng’ cho biết vua coi khách được mời là khách qúi, những vị xứng đáng được mời, xứng đáng chọn lựa cho vào danh sách nhưng thái độ đáp trả của khách không xứng đáng. Vua đối xử với khách là những vị xứng đáng nhưng chính khách lại đáp trả không xứng đáng. Khách chọn không tham dự tiệc cưới, coi thường lời mời, không đáp trả, viện lí do tầm thường để từ chối, coi việc riêng cá nhân quan trọng hơnọ tiệc cưới của hoàng tử. Cách đối xử nông cạn, hời hợt, xử thế qua lệ không qua mắt vua và không xứng với quan hệ vua dành cho. Lầm lẫn giữa việc công tư thường xảy ra, nhưng trường hợp tiệc cưới của hoàng tử liên quan đến cả nước, tương lai cả dân tộc. Được mời là một đặc ân. Là đặc ân bởi vua không ra lệnh, sắc chỉ, nhưng dùng vị thế, uy tín, danh dự của vua để đưa ra lời mời. Từ chối, coi thường đặc ân vua ban là khi quân. Khi quân là trọng tội. Việc cá nhân khách mời nêu ra có thể dễ dàng dời sang ngày khác, trong khi tiệc cưới liên quan đến nhiều người, cần thời gian chuẩn bị, tổ chức nên dời lại sẽ khó khăn, nhiều trở ngại. Vì thế có thể nói dù quan khách có thật sự bận rộn vì công việc thì lí do đưa ra từ chối không xác đáng. Quan khách có nhiều thời giờ để chuẩn bị cho việc riêng tư nhưng họ không làm bởi họ không quan tâm đến tiệc cưới của hoàng tử. Hoàng tử là người thừa kế, có quyền kế vị vua cha; coi thường hoàng tử có thể sẽ gặp khó khăn trong tương lai khi hoàng tử lên kế vị. Hoàng tử có thể không trả thù nhưng mối giao hảo lạt lẽo, tình cảm hời hợt là một mất mát lớn trong giao tế xã hội. Từ chối tham dự tiệc cưới của hoàng tử chính là sống hiện tại nhưng lại thiếu chuẩn bị cho tương lai.

Một số quí khách đã không đáp lại lời mời tham dự tiệc cưới mà còn hành động lỗ mãng, giết hại đầy tớ nhà vua. Nhà vua đổi í là điều khó tránh bởi thái độ của khách là nguyên nhân biến họ thành nạn nhân. Điều này nhắc nhở cho biết có những vấn nạn trong đời do chính mình gây nên, tạo ra để rồi chính mình trở thành nạn nhân của hành động, quyết định do mình tạo nên.

Đặt dụ ngôn tiệc cưới vào Bí Tích Thánh Thể để kiểm điểm thái độ mỗi ta khi đến với Bí Tích Thánh Thể. Nếu nhận biết ta đến với bí tích thánh với hết sức, hết tâm tình thành tâm, hết lòng, hết dạ, quí mến, kính trọng, thiết tha. Hãy dâng lời cảm ta và xin ơn được tiếp tục sống trong tâm tình yêu mến, chân thành quí trọng, kính mến bí tích thánh.

 

Có một lần Đức Giê-su cầu nguyện ở nơi kia. Người cầu nguyện xong, thì có một người trong nhóm môn đệ nói với Người: “Thưa Thầy, xin dạy chúng con cầu nguyện, cũng như ông Gio-an đã dạy môn đệ của ông.” Người bảo các ông: “Khi cầu nguyện, anh em hãy nói:
‘Lạy Cha,
xin làm cho danh thánh Cha vinh hiển,
Triều Đại Cha mau đến,
xin Cha cho chúng con
ngày nào có lương thực ngày ấy;
xin tha tội cho chúng con,
vì chính chúng con cũng tha
cho mọi người mắc lỗi với chúng con,
và xin đừng để chúng con
sa chước cám dỗ.’”

 

I.Media, trong bản tin ngày 06/10/2026, cho hay: Từ ngày 7 đến 14 tháng 10 năm 2026, Vatican sẽ đón tiếp 187 đại diện từ khắp nơi trên thế giới tham dự một hội nghị chuyên đề về gia đình. Sự kiện này đánh dấu kỷ niệm 10 năm ra đời Amoris Laetitia (Niềm Vui Yêu Thương) – văn kiện quan trọng được Đức Giáo Hoàng Phanxicô dành riêng cho gia đình.

Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã kêu gọi tổ chức tuần lễ suy tư này như một "hội nghị đánh giá" nhằm xem xét việc đón nhận văn kiện vốn từng gây ra nhiều tranh luận sôi nổi khi được công bố vào năm 2016. Các cuộc thảo luận sẽ tập trung chủ yếu vào thực trạng của các gia đình trong thế giới ngày nay và cách họ có thể tham gia vào công cuộc loan báo Tin Mừng.

Vatican đã thông báo về hội nghị này từ tháng Ba. Sự kiện sẽ diễn ra tại Hội trường Phaolô VI, bắt đầu từ thứ Tư. Hội nghị sử dụng cùng địa điểm và phương thức làm việc như kỳ họp Thượng Hội đồng Giám mục gần đây nhất, đồng thời được đồng tổ chức bởi Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng. Tuy nhiên, đây "không phải là một Thượng Hội đồng" mà là một "hội nghị đánh giá" – Cha Giacomo Costa, một tu sĩ Dòng Tên, đã nhấn mạnh điều này trong cuộc họp báo hôm thứ Sáu.

Là người chịu trách nhiệm điều phối các cuộc thảo luận, vị tu sĩ Dòng Tên người Ý nhấn mạnh rằng dù có những điểm tương đồng về hình thức, mục tiêu chính vẫn là xem xét cách thức tông huấn của Đức Giáo Hoàng Phanxicô được đón nhận. Ngài cho biết kết quả của hội nghị sẽ không được đo lường bằng văn bản tổng hợp được soạn thảo, mà bằng "những tiến trình sẽ được khởi động trong lòng các Giáo hội".

Đánh giá các hoa trái mục vụ

Các tham dự viên, đại diện cho gần 120 quốc gia, cũng sẽ được yêu cầu báo cáo về những "biến chuyển nhanh chóng" đã làm thay đổi hoàn cảnh của các gia đình trên toàn thế giới kể từ năm 2016.

Bà Gabriella Gambino, Phó Tổng thư ký Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, cho biết cuộc họp cần tính đến "những thay đổi nhanh chóng về văn hóa và xã hội, vốn khiến các gia đình ngày càng gặp khó khăn trong việc sống và truyền lại đức tin."

Bà lưu ý rằng số lượng các đám cưới tại nhà thờ ở Ba Lan đã giảm 45%. Tại Úc, tỷ lệ các cặp đôi kết hôn theo nghi thức nhà thờ đã giảm từ 88% xuống còn 16% trong khoảng thời gian từ năm 1970 đến 2024.

Bà Gambino nhấn mạnh sự cần thiết phải củng cố các gia đình, đồng thời khẳng định rằng "nếu không có gia đình, Giáo hội không thể khơi dậy sức sống cho cội rễ Kitô giáo của mình."

Khi được hỏi về những cuộc tranh luận gay gắt từng diễn ra tại các Thượng Hội đồng Giám mục về Gia đình năm 2014 và 2015 — đặc biệt là vấn đề liệu các cặp đôi đã ly hôn và tái hôn có thể lãnh nhận các bí tích hay không, cũng như vấn đề về các cặp đôi đồng tính — bà cho biết mọi ý kiến đóng góp đều sẽ được lắng nghe.

"Chúng tôi sẽ không tìm cách xóa bỏ những khác biệt chỉ để đạt được sự đồng thuận," Cha Costa nhấn mạnh.

Các tham dự viên

Tòa Thánh đã công bố danh sách 187 người tham dự. Thành phần tham dự bao gồm 11 quan chức phụ trách tổ chức cuộc họp, 14 vị đứng đầu và một đại diện của các Giáo Hội Công Giáo Đông phương, 114 chủ tịch các hội đồng giám mục, bốn đại biểu tham dự thay cho các chủ tịch vắng mặt, và hai đại diện của các giám mục không thuộc hội đồng giám mục nào.

Đức Giáo Hoàng cũng mời thêm 22 tham dự viên khác, bao gồm đại diện từ các quốc gia có đông tín hữu Công Giáo. Trong số đó có hai giám mục người Trung Quốc. Hội đồng giám mục của họ, vốn chịu sự giám sát của Đảng Cộng sản, không được Vatican công nhận. Bốn vị được Đức Thánh Cha mời là các Hồng Y và giám mục đến từ Hoa Kỳ: Hồng Y Blase Cupich, Hồng Y Robert McElroy, Hồng Y Joseph Tobin và Giám mục Daniel Flores.

Hai mươi hai cặp vợ chồng cũng sẽ tham dự và được mời phát biểu trong cuộc họp. Các gia đình này đến từ Ghana, Ý, Canada, Đài Loan, Li-băng, Brazil, Hoa Kỳ, Peru, Gabon, Costa Rica, Pháp và Philippines.

Các tham dự viên sẽ được hỗ trợ bởi 67 thành viên ban tổ chức, 26 chuyên gia thần học và 16 điều phối viên. Tổng cộng sẽ có 229 người tham gia.

Chương trình

Cuộc gặp gỡ bắt đầu vào ngày 7 tháng 10 với một "phiên khai mạc" dành cho báo chí. Đức Hồng Y Kevin Farrell, Tổng trưởng Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, cùng Đức Hồng Y Mario Grech, Tổng Thư ký Thượng Hội đồng Giám mục, sẽ có bài phát biểu. Hai cơ quan này của Vatican là đơn vị đã chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ.

Sau đó, Đức Giáo Hoàng sẽ có bài phát biểu khai mạc sự kiện, tiếp theo là phần suy niệm thiêng liêng do Nữ tu người Anh Helen Alford trình bày.

Thời gian còn lại trong ngày sẽ diễn ra trong không gian kín, dành cho việc chia sẻ theo nhóm và thảo luận về phương pháp làm việc. Các tham dự viên sẽ áp dụng phương pháp hiệp hành "Đối thoại trong Chúa Thánh Thần" (Conversation in the Spirit); phương pháp này luân phiên giữa các khoảng thời gian phát biểu, cầu nguyện và thinh lặng nhằm thúc đẩy sự lắng nghe sâu sắc hơn.

Những ngày tiếp theo sẽ tập trung vào năm chủ đề được chọn cho cuộc gặp gỡ: "thực trạng, vẻ đẹp và những thách đố của gia đình ngày nay" vào ngày 8 tháng 10; "người trẻ và việc khám phá ơn gọi hôn nhân" vào ngày 9 tháng 10; "những năm đầu của đời sống hôn nhân – giai đoạn mang tính quyết định" vào ngày 10 tháng 10; "những khó khăn trong cuộc sống: đồng hành và nâng đỡ" vào ngày 12 tháng 10; và "gia đình Kitô giáo – những tác nhân của sứ mạng" vào ngày 13 tháng 10.

Mỗi ngày làm việc sẽ bắt đầu bằng giờ cầu nguyện buổi sáng, tiếp đó là phần trình bày của một gia đình và hai chuyên gia. Sau đó, các tham dự viên sẽ thảo luận theo nhóm nhỏ và trình bày những suy tư của mình trong phiên họp toàn thể vào buổi chiều.

Một ngày nghỉ giải lao được ấn định vào Chúa Nhật, ngày 11 tháng 10.

Thánh lễ bế mạc cùng Đức Giáo Hoàng Leo XIV

Vào sáng ngày 14 tháng 10, Đức Giáo Hoàng Leo XIV sẽ cử hành Thánh lễ tại Quảng trường Thánh Phêrô. Phiên họp cuối cùng sẽ diễn ra vào chiều cùng ngày. Một bản báo cáo tổng hợp về hội nghị sẽ được trình bày và thảo luận trước khi Đức Giáo Hoàng có bài phát biểu bế mạc. Cha Costa giải thích rằng bản báo cáo này – do một ủy ban soạn thảo – sẽ không thay thế Tông huấn, mà sẽ phản ánh "những gì Đại hội đã nhận ra thông qua việc lắng nghe và phân định."

Tòa Thánh sẽ tổ chức ba buổi họp báo: vào đầu giờ chiều các ngày 9 và 13 tháng 10, và khi hội nghị kết thúc vào ngày 14 tháng 10.

 

Hội nghị đánh dấu cột mốc 10 năm kể từ khi văn kiện Amoris Laetitia được ban hành và dự kiến sẽ tránh các cuộc tranh luận gay gắt về những vấn đề gây tranh cãi.

Michael Haynes (*), trong bản tin ngày 2 tháng 10 năm 2026, của tạp chí Catholic Herald, cho biết: Được tổ chức theo mô hình Thượng Hội đồng, cuộc họp rất được mong đợi tại Vatican về Amoris Laetitia sẽ bắt đầu vào tuần tới nhằm đúc kết bài học từ "những kinh nghiệm" mà Giáo hội đã tích lũy được trong mười năm kể từ khi văn kiện này được công bố; tuy nhiên, không có khoảng thời gian cụ thể nào được dành riêng để giải quyết những tranh cãi lớn mà văn kiện này từng gây ra.

Các nhà báo tại Vatican đã được thông tin vào thứ Sáu về cuộc họp kéo dài 8 ngày sắp tới, với lịch trình chi tiết được công bố và các phương thức làm việc được vạch ra. Cuộc họp sẽ diễn ra từ chiều ngày 7 đến ngày 14 tháng 10, quy tụ các chủ tịch hội đồng giám mục và đại diện các Giáo hội Đông phương về Vatican tham dự sự kiện.

Khi công bố sự kiện này vào tháng Ba, Đức Giáo Hoàng đã mô tả đây là dịp để thảo luận về cách thức "loan báo Tin Mừng cho các gia đình ngày nay, dưới ánh sáng của Amoris Laetitia".

Ngài triệu tập cuộc họp "trước những thay đổi vẫn đang tác động đến các gia đình" và "với nỗ lực cùng nhau lắng nghe để thực hiện sự phân định theo tinh thần Thượng Hội đồng về các bước cần thiết nhằm loan báo Tin Mừng cho các gia đình ngày nay, dưới ánh sáng của Amoris Laetitia và có tính đến những gì đang được thực hiện tại các Giáo hội địa phương."

Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống được giao trách nhiệm chính trong việc chuẩn bị sự kiện, nhưng trên thực tế, Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng mới là đơn vị tổ chức chính; điều này làm nảy sinh những câu hỏi chưa có lời giải đáp về bản chất thực sự của hội nghị.

Phát biểu tại Vatican hôm nay, Cha Giacomo Costa (Dòng Tên) đã tiết lộ chi tiết về cách thức diễn ra cuộc họp. Cha Costa – một cố vấn chủ chốt của Văn phòng Tổng Thư ký Thượng Hội đồng – là người chịu trách nhiệm về phương thức làm việc của cuộc họp. Các phiên họp hàng ngày sẽ được chia làm hai phần: phiên buổi sáng từ 9 giờ đến 12 giờ 30 và phiên buổi chiều từ 16 giờ đến 19 giờ 30. Mỗi phiên buổi sáng sẽ bắt đầu bằng việc cầu nguyện và hai bài chia sẻ mang tính "làm chứng".

Sự kiện này sẽ áp dụng phương pháp "đối thoại trong Thần Khí" – một phương pháp đã trở nên phổ biến nhờ Thượng Hội đồng Giám mục về Tính Hiệp hành. Hình thức này đan xen giữa các bài phát biểu với những khoảng lặng và thời gian dành cho việc lắng nghe.

Các diễn giả đặc biệt nhấn mạnh rằng cuộc họp và văn kiện cuối cùng dự kiến không nhằm mục đích đánh giá lại Tông huấn Amoris Laetitia, mà là cách để "đi sâu tìm hiểu thực tế đời sống gia đình và mục vụ – những bối cảnh đã thổi hồn vào văn kiện này theo những cách thức đặc thù."

Cha Costa mô tả hội nghị này như một "cuộc họp đánh giá". Tuy nhiên, sự đánh giá trong trường hợp này "không có nghĩa là đưa ra phán xét về văn kiện – dù là tán dương hay chỉ trích – mà là học hỏi từ những kinh nghiệm có được sau khi văn kiện được công bố, để nhận biết hướng đi mà Chúa Thánh Thần đang dẫn dắt Giáo hội và những bước đi mới mà Người mời gọi thực hiện," Cha nói.

Điều này hoàn toàn phù hợp với ý định ban đầu của Đức Leo khi ngài công bố cuộc họp; khi đó, ngài đã đề cập đến việc những thay đổi trong xã hội và đời sống gia đình đòi hỏi Giáo hội phải quan tâm đổi mới cách tiếp cận mục vụ đối với các gia đình: "Thời đại chúng ta đang trải qua những thay đổi nhanh chóng, khiến việc dành sự quan tâm mục vụ đặc biệt cho các gia đình trở nên cần thiết hơn bao giờ hết – thậm chí cấp thiết hơn cả mười năm trước. Chính các gia đình là những người được Chúa trao phó sứ mạng tham gia vào công cuộc loan báo và làm chứng cho Tin Mừng của Giáo hội."

Khi đề cập đến nhu cầu đổi mới trong sứ mạng của Giáo hội, Đức Leo viết rằng "cam kết của Giáo hội trong lĩnh vực này cần được đổi mới và đào sâu, để những ai được Chúa mời gọi bước vào đời sống hôn nhân và gia đình có thể sống trọn vẹn tình yêu vợ chồng trong Đức Kitô, đồng thời giúp người trẻ cảm thấy bị thu hút bởi vẻ đẹp của ơn gọi hôn nhân ngay trong lòng Giáo hội."

Vào thời điểm đó, những lời lẽ này đã mở ra khả năng Đức Leo có thể thay đổi khía cạnh gây tranh cãi nhất trong di sản của Amoris Laetitia, đó là vấn đề cho phép người đã ly dị và tái hôn được rước lễ. Tuy nhiên, các sự kiện gần đây lại cho thấy điều ngược lại. Gần đây, Đức Leo đã có cuộc gặp riêng với Giám mục Thomas Holub; vị giám mục này đã đặt vấn đề về việc "đồng hành cùng những người không thể sống trọn vẹn đời sống Thánh Thể, chẳng hạn như những người đã ly hôn hoặc các cặp đôi đồng tính."

Theo thông tin do Giám mục Holub chia sẻ, Đức Leo đã "nhắc đến Tông huấn Amoris Laetitia và nhấn mạnh sự cần thiết phải đồng hành chứ không được bỏ rơi những người này."

Lịch trình được công bố hôm nay không đề cập cụ thể đến những tranh cãi gay gắt xoay quanh đề xuất trong Amoris Laetitia về việc cho phép người đã ly hôn và tái hôn được rước lễ. Nội dung gần gũi nhất với vấn đề này nằm ở ngày 12 tháng 10, với chủ đề: "Trong những khó khăn của cuộc sống: đồng hành và nâng đỡ."

Về kết quả mong đợi khi hội nghị kết thúc, chắc chắn sẽ có một văn bản được soạn thảo. Một tài liệu tổng kết hội nghị sẽ được công bố khi cuộc họp khép lại, mặc dù Cha Costa nhấn mạnh rằng văn bản này không nhằm mục đích thay thế Amoris Laetitia. Thay vào đó, văn bản này nhằm tóm tắt những gì hội nghị "đã nhận ra thông qua việc lắng nghe và phân định".

Văn bản cuối cùng sẽ được xem xét bởi một ủy ban chịu trách nhiệm đảm bảo rằng nó "phản ánh đúng những gì đã nảy sinh". Sau khi hoàn tất, báo cáo cuối cùng sẽ được hội nghị thảo luận ngắn gọn rồi trình lên Đức Giáo Hoàng; đây là hành động được Cha Costa mô tả là "sự thể hiện phương pháp hiệp hành".

Khác với một Thượng Hội đồng Giám mục (synod), hội nghị sắp tới chỉ dành cho các chủ tịch hội đồng giám mục và người đứng đầu các Giáo hội Đông phương. Giải thích lý do cho việc này, Giáo sư Gabriella Gambino thuộc Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống cho biết nguyên nhân là do các giám mục này "được giao phó trách nhiệm thúc đẩy và hỗ trợ hoạt động mục vụ tại quốc gia và Giáo hội địa phương của mình".

Bà cho rằng chính các chủ tịch hội đồng giám mục là những người "hiểu rõ những biến chuyển đang tác động đến các gia đình cũng như những khó khăn mà họ gặp phải; họ biết những chủ đề nào cần được quan tâm đặc biệt và có thể chia sẻ kinh nghiệm cũng như các đề xuất".

Việc đánh giá toàn diện về hội nghị chỉ có thể thực hiện sau khi sự kiện kết thúc, nhưng ở giai đoạn này, chương trình dường như không dành thời gian thực sự để giải quyết các vấn đề nảy sinh từ văn kiện Amoris Laetitia. Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã tuyên bố rằng "không có cách diễn giải nào khác" về văn bản này ngoài cách diễn giải do các giám mục Argentina tại Buenos Aires đưa ra—vốn cho phép người ly dị và tái hôn được rước lễ—và ngài đã ủng hộ cách diễn giải đó. Sau đó, trong một phúc nghị (rescript) ban hành tháng 6 năm 2017, nội dung này đã được công bố là một phần trong Huấn quyền của Giáo hội.

Chính những nội dung này cùng tuyên bố sau đó của Đức Giáo Hoàng đã dẫn đến việc bốn vị Hồng Y gửi văn thư chất vấn (dubia) nổi tiếng vào năm 2016 và một văn thư chất vấn thứ hai vào năm 2023. Thực tế, Hồng Y Walter Brandmüller—một trong những người ký tên vào văn thư chất vấn năm 2016—đã cảnh báo từ năm 2015 rằng cách diễn giải về Amoris Laetitia mà Đức Phanxicô sau đó chấp thuận sẽ mang tính dị giáo.

Cuộc tranh luận xoay quanh vấn đề này vẫn là chủ đề nóng hổi đối với nhiều người trong Giáo hội và đã khơi dậy vô số phản hồi từ các giáo sĩ cấp cao cũng như các nhà thần học quan tâm; họ đã chỉ ra một số mệnh đề mang tính "dị giáo" trong văn bản này. Triết gia người Mỹ Edward Feser đã viết về Tông huấn Amoris Laetitia và Đức Giáo Hoàng Phanxicô rằng: "Có thể lập luận rằng trong số tất cả những hành động gây tranh cãi của ngài, đây là hành động gây chấn động và tai tiếng nhất." Vị triết gia này coi Amoris Laetitia là một sự tấn công vào giáo huấn của Chúa Kitô về hôn nhân và ly hôn; theo ông, văn kiện này rốt cuộc "ngầm phủ nhận thiên tính của Chúa Kitô hoặc – một hành động phạm thượng – đặt thẩm quyền của con người lên trên cả thẩm quyền của Người."

_____________________________________________

(*) Michael Haynes là một nhà báo người Anh thuộc Đoàn Báo chí Tòa Thánh. Ông hiện là phóng viên thường trú tại Vatican của tờ Catholic Herald; độc giả có thể theo dõi các bài viết của ông tại trang Per Mariam và trên mạng xã hội X qua tài khoản @MLJHaynes.

 

1. Công lý nhãn tiền: Ba sĩ quan cao cấp Nga liên quan đến các cuộc tấn công hỏa tiễn vào Ukraine thiệt mạng trong vụ tai nạn máy bay Tu-95.

Ba sĩ quan Nga, được một cơ sở dữ liệu của Ukraine liên kết với tổ chức các cuộc tấn công hỏa tiễn vào Ukraine, nằm trong số tám sĩ quan thiệt mạng khi máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS rơi xuống vùng Amur của Nga. Hãng thông tấn độc lập Mediazona của Nga đưa tin hôm Thứ Ba, 06 Tháng Mười.

Chiếc máy bay ném bom đã rơi gần làng Krasnoyarovo trong một chuyến bay huấn luyện từ căn cứ không quân Ukrainka vào ngày 29 tháng 9. Các báo cáo ban đầu cho biết sáu thành viên phi hành đoàn đã thiệt mạng.

Sau đó, Mediazona đã xác minh danh tính của cả tám người trên máy bay và phát hiện ra rằng tất cả đều từng phục vụ trong lực lượng không quân chiến lược của Nga. Sáu người là thành viên phi hành đoàn thường trực của chiếc Tu-95MS, trong khi hai người còn lại có thể có mặt trên máy bay với tư cách là thanh tra hoặc hành khách.

Ba trong số những người thiệt mạng – Thiếu tá Andrei Lobanov, Thiếu tá Andrei Gerasimov và Trung tá Fyodor Pavlyukov – được liệt kê trong dự án "Bạch thư về những kẻ hành quyết nhân dân Ukraine" của Bộ Ngoại Giao Ukraine với tư cách là những người tham gia hoặc tổ chức các cuộc tấn công hỏa tiễn của Nga vào lãnh thổ Ukraine.

Dự án "Bạch thư về những kẻ hành quyết nhân dân Ukraine", được khởi động sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga, duy trì một cơ sở dữ liệu về các quân nhân Nga và những cá nhân khác mà họ cho là có liên quan đến các tội ác chống lại Ukraine.

Thông tin được thu thập và ghi chép bằng cách sử dụng dữ liệu công khai cũng như thông tin từ các cơ quan thực thi pháp luật và tình báo Ukraine.

Mediazona cho biết việc ba sĩ quan này có tên trong cơ sở dữ liệu cho thấy họ có liên quan trực tiếp đến các hoạt động không quân chiến lược của Nga chống lại Ukraine.

Theo Mediazona đưa tin, hầu hết trong số tám sĩ quan thiệt mạng trong vụ tai nạn trước đây từng phục vụ tại căn cứ không quân Engels ở vùng Saratov của Nga trước khi được chuyển đến căn cứ Ukrainka ở vùng Amur.

Tu-95MS là một trong những máy bay ném bom chiến lược chủ lực của Nga, được sử dụng để phóng hỏa tiễn hành trình tầm xa nhằm vào các mục tiêu trên khắp Ukraine.

Các máy bay ném bom này cũng nằm trong số các mục tiêu chính trong chiến dịch bí mật của Ukraine mang tên "Chiến dịch Mạng Nhện" vào tháng 6 năm 2025, trong đó hàng chục máy bay Tu-95 trên đường băng đã bị tấn công sau khi Ukraine triển khai máy bay điều khiển từ xa được buôn lậu gần các phi trường dưới dạng nhà lắp ghép.

[Kyiv Post: Three Russian Officers Linked to Missile Strikes on Ukraine Killed in Tu-95 Crash]

2. FBI bắt giữ một phụ nữ bị cáo buộc là gián điệp Trung Quốc tại phi trường Los Angeles sau khi người này bị cáo buộc theo dõi con trai của tổng thống Đài Loan.

Cục Điều tra Liên bang, gọi tắt là FBI, đã họp báo tuyên bố bắt giữ một nghi phạm là điệp viên Trung Quốc tại Sân bay Quốc tế Los Angeles sau khi người này bị cáo buộc theo dõi con trai của tổng thống Đài Loan đang sinh sống tại Mỹ.

Theo các nhà điều tra, Trương Uyển Oánh (Wanying Zhang, 张婉莹) biệt danh "Thạch Thảo", là một nhà môi giới bất động sản ở Irvine, California, đã bị lực lượng thực thi pháp luật liên bang còng tay hôm Chúa Nhật trước khi lên chuyến bay đến Thượng Hải, Trung Quốc, từ phi trường Los Angeles, với cáo buộc hoạt động như một đặc vụ không ghi danh của chính phủ nước ngoài.

Chồng của bà Trương, ông Edric Ding, một nhân viên môi giới bất động sản tại cùng công ty, đã nói với đài CBS News qua điện thoại hôm Chúa Nhật rằng: "Tôi chưa biết gì cả," và từ chối bình luận thêm. Hiện chưa rõ liệu bà Trương có luật sư hay không.

Một đơn tố cáo hình sự, được đệ trình lên tòa án liên bang bởi một thành viên của đội phản gián FBI tại Los Angeles, cáo buộc bà Trương và một đồng phạm đã đến Seattle, Washington vào tháng 9 năm 2025 và chụp ảnh tại nhà riêng ở ngoại ô của gia đình một quan chức cao cấp Đài Loan.

Các nguồn tin từ cơ quan thực thi pháp luật cho biết với đài CBS News rằng mục tiêu là Lại Đình Vũ (Ting-Yu Lai), con trai của Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (Ching-Te Lai).

Theo các báo cáo của truyền thông Đài Loan, Lại Đình Vũ, một kỹ sư ngoài 30 tuổi, từng học đại học ở Mỹ và có một con trai sinh ra ở Mỹ với vợ là Trần Hiếu (Hsiao Chen). Hiện ông đang làm việc cho tập đoàn điện tử đa quốc gia Philips của Hòa Lan.

"Nếu Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa muốn gây áp lực lên Tổng thống Đài Loan trong bất kỳ cuộc xung đột tiềm tàng nào, thì vị trí và hình ảnh của những người thân cận của một quan chức cao cấp của chính phủ Đài Loan, bao gồm cả hình ảnh nhà cửa và xe cộ của họ, có thể hữu ích cho Trung Quốc", đặc vụ FBI Kevin Holt viết trong đơn tố cáo hình sự ngày 3 tháng 10 năm 2026.

Đài Loan đã là tâm điểm của căng thẳng địa chính trị cao độ trong nhiều thập niên. Hòn đảo này khẳng định nền độc lập của mình, trong khi chính phủ Trung Quốc tuyên bố đây là một phần của Trung Quốc. Đài Loan nằm ở vị trí chiến lược trên các tuyến đường vận chuyển chính và là nơi sản xuất nhiều chip bán dẫn tiên tiến nhất thế giới.

Theo đơn tố cáo, bà Trương, 34 tuổi, và một người đàn ông chỉ được gọi là "Cá nhân 1" đã bay từ Las Vegas đến Seattle vào ngày 1 tháng 9 năm 2025, thuê một chiếc Nissan Rogue màu đen và lái xe đến nhà mục tiêu của họ.

Hình ảnh từ camera an ninh của nhà hàng xóm được đưa vào đơn kiện được tường trình cho thấy hai người này "dường như đang quay phim" Lại Đình Vũ, vợ anh và con của họ khi họ về nhà vào tối hôm đó.

CBS News đã đối chiếu các hình ảnh với một địa chỉ gần Seattle thuộc sở hữu của Lại Đình Vũ.

Theo đơn tố cáo, bà Trương được tường trình đã nhắn tin cho người phụ trách của cô tại chính phủ Trung Quốc: "Đã nhìn thấy anh ta. Nam thanh niên. Chính là người trẻ tuổi đó," và "Tôi đang quay video," kèm theo hai biển số xe.

Đặc vụ FBI viết rằng các tin nhắn từ ứng dụng nhắn tin WeChat của Trung Quốc được thu thập từ lệnh khám xét tài khoản iCloud của bà Trương.

"Bà Trương đã liên lạc với ít nhất hai người mà bà ấy dường như thừa nhận là làm việc cho chính phủ Trung Hoa Dân Quốc," đặc vụ này viết.

Đơn khiếu nại cho rằng bà Trương được một người bạn cùng lớp từ trường cũ của cô, Đại học Quan hệ Quốc tế Bắc Kinh, giới thiệu với một trong những quan chức chính phủ Trung Quốc vào tháng 6 năm 2025. Holt cho biết trường đại học này có mối quan hệ mật thiết với Bộ An ninh Quốc gia.

Bản khai của Holt cho rằng bà Trương đã đặt một phòng riêng ở Trường Sa, Trung Quốc, trong chuyến đi tháng 6 năm 2025, nơi bà Trương được tường trình đã gặp quan chức chính phủ và nhận nhiệm vụ giám sát.

Theo đơn khiếu nại, sau đó bà ấy đã nhắn tin cho viên chức đó rằng: "Tôi có thể lo liệu chuyện này".

Theo đơn khiếu nại, vào ngày 26 tháng 8 năm 2025, bà Trương viết: "Tuần này tôi sẽ bận việc ở Los Angeles. Có lẽ tuần sau tôi sẽ đến Seattle", và viên chức kia trả lời: "Được rồi. Cảm ơn vì sự nỗ lực của bạn".

Bà Trương là một môi giới bất động sản được cấp phép tại California, làm việc cho JC Pacific Capital Inc. Hồ sơ Zillow của bà ấy cho thấy bà ấy có 130 giao dịch mua bán và niêm yết bất động sản tại Los Angeles và các quận lân cận.

Theo một trong những cơ quan truyền thông học thuật của ông, Lại Đình Vũ nhận bằng cử nhân kỹ thuật điện từ Đại học Case Western Reserve ở Cleveland, Ohio vào năm 2012; bằng thạc sĩ về Đổi mới và Thiết kế Kỹ thuật Sinh học từ Đại học Johns Hopkins ở Baltimore vào năm sau đó; và bằng tiến sĩ từ Khoa Kỹ thuật Sinh học tại Đại học Washington.

Đài truyền hình SETN của Đài Loan đưa tin ông gặp người vợ Đài Loan của mình khi đang học tiến sĩ. Theo CNA, hãng thông tấn quốc gia của Đài Loan, họ kết hôn năm 2018 và có một con ở Mỹ vào năm 2020.

Trước đây, các điệp viên của chính phủ Trung Quốc đã bị bắt quả tang theo dõi và quấy rối những người bất đồng chính kiến và các nhà hoạt động dân chủ Trung Quốc tại Mỹ.

Các công tố viên liên bang cho biết Vương Thư Quân (Shujun Wang), 75 tuổi, đã thâm nhập và cung cấp thông tin về một nhóm ủng hộ dân chủ ở Queens, New York, cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc trong suốt 17 năm. Ông bị kết tội hoạt động như một điệp viên nước ngoài vào năm 2024.

Hai người đã bị bắt vào tháng 4 năm 2023 vì liên quan đến một đồn cảnh sát không chính thức của Trung Quốc ở Manhattan được thiết lập để giám sát những người bất đồng chính kiến Trung Quốc.

Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đã cảnh báo về một kế hoạch của các cơ quan an ninh Trung Quốc có tên gọi Chiến dịch Săn Cáo, nhằm mục đích hồi hương các công dân Trung Quốc bị truy nã trên toàn thế giới, nhắm vào những kẻ thù của chế độ.

An Toàn Trung (Quanzhong An), người sống tại New York và bị các công tố viên cho là thủ lĩnh của chi nhánh Mỹ thuộc Chiến dịch Săn Cáo, đã bị kết án vào tháng 3 năm 2025 sau khi quấy rối một nhà bất đồng chính kiến người Trung Quốc nhằm mục đích đưa người này trở lại Trung Quốc.

Tại California, cựu Thị trưởng Arcadia, Vương Ái Lâm (Eileen Wang), đã bị buộc tội hoạt động như một điệp viên của Trung Quốc vào tháng Năm. Bà thừa nhận đã được trả tiền để lan truyền tuyên truyền ủng hộ chính phủ Trung Quốc tại Mỹ, bao gồm cả một bài luận trên blog của bà phủ nhận "lao động cưỡng bức" ở Trung Quốc.

[CBSNews: FBI arrests alleged Chinese agent at LAX after she allegedly surveilled son of Taiwanese president]

3. Giám đốc tình báo cho biết Putin đang lôi kéo Đức vào ‘xung đột bạo lực’ với Nga.

Nhà lãnh đạo cơ quan tình báo nước ngoài của Đức hôm thứ Hai cảnh báo về nguy cơ ngày càng gia tăng của một cuộc xung đột trực tiếp với Nga khi Điện Cẩm Linh leo thang "cuộc chiến ngầm" chống lại Berlin và đàn áp Ukraine với mức độ tàn bạo ngày càng tăng.

"Đức đang có nguy cơ bị cuốn vào một cuộc xung đột bạo lực với Nga," Martin Jäger, nhà lãnh đạo cơ quan tình báo nước ngoài của Đức, gọi tắt là BND, đưa ra lập trường trên hôm Thứ Hai, 05 Tháng Mười, dẫn chứng vụ tấn công bất thành của Nga nhằm vào máy bay chở hàng Antonov của Ukraine tại phi trường Leipzig hồi tháng 8 làm ví dụ. "Đức đã trở thành một trở ngại lớn đối với việc Nga bành trướng quyền lực ở Âu Châu và do đó, trở thành mục tiêu chính trong các hành động của Nga."

Ông Jäger cũng cảnh báo rằng cuộc xâm lược Ukraine của Nga đang bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất khi nhà độc tài Vladimir Putin phải đối mặt với áp lực trong nước ngày càng tăng để thể hiện tiến bộ quân sự trong bối cảnh chiến tranh bước sang mùa đông thứ năm.

"Nga quyết tâm khuất phục Ukraine vào mùa đông tới", Jäger nói. "Chúng ta phải lường trước những cuộc tấn công của Nga với mức độ nghiêm trọng và tàn bạo chưa từng thấy ở quy mô này. Cuộc chiến ở Ukraine đang bước vào một giai đoạn mới và cực kỳ nguy hiểm."

Những bình luận của ông Jäger được đưa ra một ngày sau chuyến thăm Kyiv của Thủ tướng Friedrich Merz, người đang gặp khó khăn về chính trị, dường như là một nỗ lực nhằm thể hiện quyết tâm sau hai lần giành vị trí đầu tiên của đảng Thay thế cho Đức (AfD) thân Cẩm Linh trong các cuộc bầu cử khu vực hồi tháng trước. Những chiến thắng của AfD, phần lớn được tường trình do tỷ lệ ủng hộ trong nước của thủ tướng ở mức thấp kỷ lục, đã làm dấy lên lo ngại ở Ukraine và khắp Liên Hiệp Âu Châu rằng sự ủng hộ của Đức dành cho Ukraine có thể lung lay do những rắc rối trong nước của thủ tướng.

Với chuyến thăm mang tính biểu tượng cao tới Kyiv hôm Chúa Nhật, Thủ tướng Merz muốn thể hiện rằng ông vẫn vững vàng nắm quyền và kiên định ủng hộ Ukraine.

Trong chuyến thăm, Merz nói, nhắc lại lời của một trong những người hùng chính trị của ông, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và bài phát biểu nổi tiếng thời Chiến tranh Lạnh tại Cổng Brandenburg bên cạnh Bức tường Berlin năm 1987: "Ông Gorbachev, hãy phá bỏ bức tường này."

Trong phát biểu hôm thứ Hai, Jäger cho rằng việc Nga leo thang một phần xuất phát từ việc Putin bị dồn vào thế bí khi Mạc Tư Khoa phải đối mặt với áp lực kinh tế ngày càng tăng và đang tiêu tốn nguồn lực để tiến hành cuộc chiến ở Ukraine.

Ông nói rằng Putin đã "vượt qua thời điểm mà ông ta có thể đơn giản hủy bỏ cuộc tấn công vào Ukraine mà không gây nguy hại đến nền tảng quyền lực trong nước của mình", đồng thời nói thêm, "Ông ta phải chứng minh được một thành công ở Ukraine mà, từ góc nhìn của Nga, sẽ biện minh cho những hy sinh to lớn đã được thực hiện cho đến nay."

Ông Jäger cũng cho biết hiện ông "không thấy bằng chứng" nào cho thấy Nga sẽ tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn vào một quốc gia thành viên NATO. Tuy nhiên, "chúng tôi cho rằng hoàn toàn có khả năng Nga sẽ thực hiện các hoạt động có mục tiêu, quy mô nhỏ hơn" giống như "những người lính áo xanh" đã dẫn đầu vụ sáp nhập Crimea năm 2014.

[Politico: Germany risks being drawn into ‘violent conflict’ with Russia, spy chief warns]

4. Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine sẽ triển khai hỏa tiễn cỡ nhỏ và tháp pháo chống lại máy bay điều khiển từ xa phản lực.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy tuyên bố trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Kyiv hôm Chúa Nhật, ngày 4 tháng 10, rằng Ukraine sẽ bắt đầu triển khai các hỏa tiễn nhỏ do trong nước sản xuất vào cuối tháng 10 để đối phó với máy bay điều khiển từ xa tấn công chạy bằng động cơ phản lực của Nga, đồng thời mở rộng mạng lưới tháp pháo tự động xung quanh khu vực thủ đô.

Theo Ukringrom, Tổng thống Zelenskiy xác nhận rằng các doanh nghiệp quốc phòng Ukraine đã phát triển một số loại hỏa tiễn đánh chặn chuyên dụng, chi phí thấp hơn, được thiết kế để vô hiệu hóa máy bay điều khiển từ xa tốc độ cao, gọi tắt là UAV, và dự kiến sẽ được triển khai chiến đấu lần đầu tiên vào nửa cuối tháng này.

"Chương trình hỏa tiễn cỡ nhỏ – tôi sẽ không nêu tên bây giờ, có nhiều loại – chúng ta chắc chắn sẽ thấy kết quả vào nửa cuối tháng này. Chúng tôi kỳ vọng sẽ thấy kết quả," Tổng thống Zelenskiy nói.

Mặc dù các hỏa tiễn này chưa được sản xuất hàng loạt, nhưng tổng thống tuyên bố rằng việc sản xuất có thể được mở rộng nhanh chóng một khi hiệu quả hoạt động được xác nhận.

Tổng thống Zelenskiy lưu ý rằng lực lượng Ukraine hiện đang đánh chặn được khoảng 50 đến 60% số máy bay điều khiển từ xa Shahed sử dụng động cơ phản lực, trong đó không quân chiến đấu thể hiện hiệu quả cao nhất đối với các mục tiêu có tốc độ cao.

"Hiện tại, tỷ lệ đánh chặn máy bay điều khiển từ xa phản lực phẩm chất cao chỉ đạt khoảng 50%, 55%, đôi khi là 60% - đó là tình hình hàng không của chúng ta," Tổng thống Zelenskiy nói.

"Máy bay F-16 đang hỗ trợ rất đáng kể, và đạn 20ly hoạt động tốt."

Berlin cam kết viện trợ quân sự 1 tỷ euro và 350 triệu euro để khắc phục khủng hoảng năng lượng, cùng với kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh ba bên tại Berlin với Luân Đôn và Paris.

Các tháp pháo phòng thủ tự động ở Kyiv

Để tăng cường mạng lưới đánh chặn trên mặt đất, Tổng thống Zelenskiy tuyên bố rằng các đơn vị quốc phòng Ukraine đã lắp đặt hơn 12 tháp pháo chống máy bay điều khiển từ xa tự động trên khắp thủ đô, và có kế hoạch triển khai thêm 8 hệ thống nữa ở vùng Kyiv lân cận.

Các mô-đun tự động được cấu hình để bắn đạn cỡ 50 ly (12,7 ly) nhằm phá hủy các loại đạn dược bay lượn đang tiếp cận mục tiêu. Tổng thống Zelenskiy giải thích rằng các hệ thống này là một phần của tư thế phòng thủ kết hợp nhiều lớp, cần thiết để đối phó với học thuyết tấn công đường không đang phát triển của Mạc Tư Khoa.

"Giờ đây, người Nga sẽ tập trung chính xác vào máy bay điều khiển từ xa phản lực và hỏa tiễn đạn đạo," Tổng thống Zelenskiy nhận xét. "Về các cuộc tấn công quy mô lớn tương tự như những gì chúng ta đang thấy hiện nay, tôi tin rằng họ sẽ hướng đến phẩm chất hơn là số lượng, chuyển từ các hỏa tiễn Shahed thông thường sang tận dụng tối đa các biến thể phản lực."

Sự thích ứng về công nghệ này diễn ra trong bối cảnh lực lượng Nga ngày càng kết hợp các loại đạn dược bay lượn tốc độ cao với các loạt hỏa tiễn đạn đạo để áp đảo các đội hỏa lực phòng không cơ động và làm cạn kiệt kho dự trữ hỏa tiễn đất đối không dẫn đường cao cấp.

thỏa thuận song phương về máy bay điều khiển từ xa

Các thông báo kỹ thuật này trùng hợp với việc chính thức ký kết một thỏa thuận song phương giữa Ukraine và Đức nhằm tăng cường hợp tác tác chiến trong lĩnh vực chống máy bay điều khiển từ xa, cho phép các nhà sản xuất quốc phòng của Đức tích hợp trực tiếp các bài học kinh nghiệm chiến đấu của Ukraine vào các dự án sản xuất chung.

Thủ tướng Merz nhấn mạnh rằng hợp tác quốc phòng giữa Berlin và Kyiv hoạt động như một quan hệ đối tác cùng có lợi, đồng thời lưu ý rằng các đại diện doanh nghiệp Đức tháp tùng phái đoàn của ông đang nghiên cứu các giải pháp thích ứng chiến trường của Ukraine trong khi thiết lập các cơ sở công nghiệp công nghệ cao chung.

Thủ tướng Merz đã dẫn chứng vụ âm mưu phá hoại do Nga chỉ đạo tại phi trường Leipzig/Halle vào ngày 4 tháng 8 như một minh chứng rõ ràng cho thấy công nghệ chống máy bay điều khiển từ xa quan trọng như thế nào đối với an ninh nội địa của Đức.

Đáp lại những lời lẽ kích động của Nga, Thủ tướng Merz tuyên bố rằng những lời đe dọa công khai do Bộ Ngoại giao Nga đưa ra, cảnh báo các nhà ngoại giao nước ngoài về "nguy hiểm chết người" ở Kyiv, không ảnh hưởng đến quyết định đến thăm thủ đô Ukraine của ông.

"Bất chấp những lời đe dọa từ Mạc Tư Khoa trong những ngày gần đây, tôi vẫn đến đây hôm nay. Cùng với tôi có một đồng nghiệp từ chính phủ, Bộ trưởng Kinh tế Liên bang Katharina Reiche, một phái đoàn lớn từ chính phủ của tôi và một phái đoàn kinh tế quan trọng", Thủ tướng Merz nói.

"Điều này cho thấy: chúng ta sẽ không để bản thân bị đe dọa."

Thủ tướng Berlin nói thêm rằng các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga vào thủ đô trong chuyến thăm của ông đã nhấn mạnh hành vi của Mạc Tư Khoa, đồng thời khẳng định sự đoàn kết của Berlin vẫn vững chắc trong chuyến thăm Kyiv lần thứ hai của ông trên cương vị nhà lãnh đạo chính phủ và lần thứ tư nói chung.

Khả năng phục hồi ngoại giao

Sự hiện diện của Thủ tướng Merz tại Kyiv diễn ra sau những lời bảo đảm công khai từ Đại sứ Liên Hiệp Âu Châu tại Ukraine, bà Katarína Mathernová, người đã khẳng định rằng không có đại sứ quán của bất kỳ quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu nào đang chuẩn bị di tản khỏi thủ đô bất chấp những lời đe dọa và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng của Mạc Tư Khoa.

Bà Mathernová xác nhận việc phối hợp thường xuyên với các phái đoàn ngoại giao của 25 quốc gia thành viên Liên Hiệp Âu Châu đặt tại Kyiv, đồng thời khẳng định cả Phái đoàn Liên Hiệp Âu Châu và Phái đoàn Tư vấn Liên Hiệp Âu Châu, gọi tắt là EUAM tại Ukraine vẫn hoạt động đầy đủ chức năng.

Đại sứ cho rằng những tuyên bố leo thang của Mạc Tư Khoa là một nỗ lực nhằm bù đắp cho những thất bại quân sự trên chiến trường, lặp lại tuyên bố của Bộ Ngoại giao Ukraine rằng các quy tắc ngoại giao tiêu chuẩn yêu cầu phải thông báo trước và rằng họ chưa nhận được bất kỳ yêu cầu di dời nào.

[Kyiv Post: Ukraine to Deploy Small Missiles, Turrets Against Jet Drones, Zelensky Says]

5. Theo tờ NYT, các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Nga hiện có thể bao gồm cả thỏa thuận Lukoil trị giá hàng tỷ đô la.

Theo báo cáo của tờ New York Times, gọi tắt là NYT ngày 3 tháng 10, các cuộc đàm phán hòa bình giữa chính quyền Trump và Điện Cẩm Linh đã bao gồm cả các cuộc thảo luận về một thỏa thuận trị giá hàng tỷ đô la liên quan đến tài sản thuộc sở hữu của công ty dầu khí Nga Lukoil.

Tờ báo đưa tin rằng các giám đốc điều hành doanh nghiệp có quan hệ với các đặc phái viên Mỹ Jared Kushner và Steve Witkoff đang theo đuổi một thỏa thuận tiềm năng liên quan đến các nhà máy lọc dầu, mỏ dầu và trạm xăng của Lukoil trên toàn thế giới. Theo tờ NYT, thỏa thuận này sẽ cần sự chấp thuận từ cả chính phủ Mỹ và Điện Cẩm Linh.

Theo tờ NYT đưa tin, dẫn nguồn từ những người quen thuộc với vấn đề này, Putin đã đề cập đến thỏa thuận tiềm năng này với Kushner và Witkoff trong chuyến thăm Mạc Tư Khoa hôm 5 tháng 9, đề xuất đây là một cách để người Nga chứng minh rằng họ thật sự muốn làm ăn với Hoa Kỳ. Đề xuất trước đây do Kirill Dimitriev đưa ra thường được gọi là Kế hoạch 28 điểm: theo đó, Ukraine được tường trình phải nhượng lại phần lớn lãnh thổ và cắt giảm mạnh quy mô quân đội để đổi lấy việc chấm dứt xung đột; và Hoa Kỳ cùng Liên Hiệp Âu Châu phải dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt. Đổi lại, Hoa Kỳ sẽ được tham gia vào các dự án kinh tế và cơ sở hạ tầng với tổng trị giá lên đến 14 ngàn tỷ đô la. Các dự án này bao gồm việc cùng khai thác các mỏ đất hiếm, triển khai các dự án năng lượng tại Bắc Cực và xây dựng đường hầm hỏa xa qua eo biển Bering. Đề xuất do Kirill Dimitriev đưa ra chỉ là cái bánh vẽ khổng lồ rất khó nuốt trôi. Khả năng buộc Ukraine từ bỏ vùng Donbas gần như bằng không. Khả năng Mỹ có thể buộc Liên Hiệp Âu Châu dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt Nga cũng gần như không có. Trong khi đó, đường hầm hỏa xa qua eo biển Bering nối lục địa Nga với vùng Alaska của Hoa Kỳ trực tiếp đe dọa an ninh quốc gia của Mỹ khó lòng được Quốc Hội thông qua. Trái lại, đề xuất mới nhất này liên quan đến các nhà máy lọc dầu, mỏ dầu và trạm xăng của Lukoil trên toàn thế giới có quy mô nhỏ hơn, chỉ vài ngàn tỷ đô la, hấp dẫn hơn nhiều. Nó có vẻ dễ đớp hơn. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ Nga sẽ đòi hỏi những gì.

Theo báo cáo của tờ NYT, hai phái viên đã trả lời rằng họ sẽ xem xét đề xuất này như một thiện chí từ phía Nga. Một lợi ích khác đối với người Mỹ là giá dầu toàn cầu, vốn đã tăng vọt sau cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran, có thể giảm xuống nhờ thỏa thuận này, sau khi các lệnh trừng phạt đối với tài sản của Lukoil có khả năng được dỡ bỏ.

Lukoil là nhà sản xuất dầu lớn thứ hai của Nga và là một trong những công ty lớn nhất nước này, chiếm 2% sản lượng dầu toàn cầu. Tập đoàn này đã bị Mỹ trừng phạt từ năm 2025, với việc chính phủ Mỹ đóng băng tài sản đặt tại Mỹ và đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với các thực thể nước ngoài có giao dịch với họ.

Các lệnh trừng phạt, những biện pháp đầu tiên được chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ hai áp đặt, được thiết kế để gây áp lực buộc Mạc Tư Khoa phải đàm phán hòa bình ở Ukraine, vì doanh thu từ nhiên liệu hóa thạch đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì nỗ lực chiến tranh của Nga. Sau đó, chính phủ Mỹ đã ban hành một lệnh miễn trừ trừng phạt có giới hạn đối với một số tài sản nước ngoài của Lukoil, và lệnh miễn trừ này đã được gia hạn vào đầu năm nay.

Mặc dù Thượng viện Mỹ gần đây đã thông qua một dự luật giúp dễ dàng hơn trong việc áp đặt trừng phạt đối với các quốc gia trợ cấp cho nền kinh tế chiến tranh của Nga, nhưng thỏa thuận tiềm năng mới này có thể cho phép tài sản của Lukoil được miễn trừ khỏi các lệnh trừng phạt, từ đó có khả năng làm tăng giá trị của chúng, theo tờ NYT.

[Kyiv Independent: U.S. peace negotiations with Russia could now involve multi-billion-dollar Lukoil deal, NYT reports]

6. Liên Hiệp Quốc cho biết bạo lực ở Yemen đã khiến hơn 145.000 người phải di dời.

Theo Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc, gọi tắt là UNFPA cho biết hôm thứ Sáu, các cuộc xung đột đang diễn ra ở Yemen đã khiến hơn 145.000 người phải di dời, trong đó phụ nữ và trẻ em gái phải đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng nhất.

Theo UNPFA, khoảng 35.000 phụ nữ "trong độ tuổi sinh sản" và hơn 3.200 phụ nữ mang thai nằm trong số những người phải di dời.

"Các đối tác của UNFPA đã báo cáo một số trường hợp phụ nữ mang thai sinh con bên vệ đường khi đang chạy trốn khỏi các cuộc xung đột, không có sự trợ giúp của nhân viên y tế chuyên nghiệp và trong bối cảnh bị trì hoãn nghiêm trọng đến tính mạng khi không thể tiếp cận được dịch vụ chăm sóc sản khoa và sơ sinh khẩn cấp toàn diện", cơ quan này cho biết trong một tuyên bố.

Theo UNFPA, chín cơ sở y tế tại các tỉnh bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột ở phía tây Yemen đã bị phá hủy hoặc không thể hoạt động, trong khi tám cơ sở khác đã tạm ngừng dịch vụ.

Liên minh do Ả Rập Xê Út dẫn đầu đang chiến đấu chống lại lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn ở Yemen hôm thứ Năm đã cáo buộc phiến quân này tấn công một trạm phân phối điện ở thành phố Medina của Ả Rập Xê Út, nơi có địa điểm linh thiêng thứ hai trong đạo Hồi.

Theo nguồn tin từ cả hai phía cho biết với hãng thông tấn AFP của Pháp hôm thứ Sáu, giao tranh dữ dội giữa hai bên gần Biển Đỏ đã khiến 80 binh sĩ thiệt mạng chỉ trong ngày hôm qua.

[CBSNews: Yemen violence has displaced more than 145,000 people, U.N. says]

7. Nga tiếp tục tấn công vào các cây cầu ở Kyiv ngày thứ tư liên tiếp, tấn công cầu phía Bắc.

Thị trưởng Vitali Klitschko cho biết, sáng ngày 4 tháng 10, Nga đã dùng máy bay điều khiển từ xa tấn công mặt đường cầu Bắc là cây cầu bắc qua sông Dnipro ở Kyiv, làm hai người bị thương.

Vụ tấn công đánh dấu ngày thứ tư liên tiếp lực lượng Nga tấn công vào các cây cầu bắc qua sông Dnipro ở thủ đô.

"Sáng nay, bọn khủng bố Nga lại một lần nữa tấn công cầu Bắc ở Kyiv bằng máy bay điều khiển từ xa", Tổng thống Zelenskiy nói. "Chỉ riêng trong tuần này, Nga đã sử dụng hơn 1.900 máy bay điều khiển từ xa tấn công, 1.700 quả bom trên không và 25 hỏa tiễn chống lại Ukraine. Hơn 800 trong số đó là máy bay điều khiển từ xa chạy bằng động cơ phản lực."

Ông Klitschko cho biết các dịch vụ khẩn cấp đã được điều đến cầu phía Bắc sau khi mặt đường bị va chạm. Hai người bị thương trong vụ va chạm, một người được đưa vào bệnh viện và người còn lại được điều trị tại chỗ.

Sau đó, ông cho biết một đường ống dẫn nước nóng cũng bị hư hại trong cuộc tấn công của Nga, khiến nguồn nước nóng tạm thời bị gián đoạn ở một số khu vực thuộc quận Desnianskyi của Kyiv.

Mức độ thiệt hại toàn diện vẫn chưa được xác định rõ ngay lập tức.

Từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 10, các cây cầu phía Nam và phía Bắc của Kyiv đã trở thành mục tiêu của nhiều cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga trong bối cảnh chiến dịch tấn công cơ sở hạ tầng ở thủ đô đang leo thang.

Kostiantyn Kryvolap, một chuyên gia hàng không và cựu kỹ sư thử nghiệm máy bay Antonov, nói với tờ Kyiv Independent rằng việc phá hủy các cây cầu khó có thể là mục tiêu chính của các cuộc tấn công.

"Việc phá hủy một cây cầu bằng một khối thuốc nổ 50 kg, ngay cả với đầu đạn hiệu quả cao được thiết kế để phá hủy các kết cấu cầu thép, là một sự phóng đại lớn. Điều đó gần như bất khả thi," Kryvolap nói. "Đối với một cây cầu như thế này, những cuộc tấn công này giống như vết muỗi đốt hơn."

Thay vào đó, theo Kryvolap, các cuộc tấn công có thể nhằm mục đích làm gián đoạn giao thông và hậu cần, đồng thời gây áp lực tâm lý lên người dân Kyiv.

Cả cầu Bắc và cầu Nam đều nằm trong số những tuyến giao thông chính của Kyiv, vận chuyển hàng chục ngàn cư dân qua sông Dnipro mỗi ngày.

Các cuộc không kích liên tiếp đã thúc đẩy việc chuẩn bị các cầu phao có thể được sử dụng nếu các cây cầu chính bắc qua sông Dnipro bị hư hại hoặc không thể sử dụng được. Chính quyền quân sự thành phố Kyiv, gọi tắt là KMDA cũng đã công bố các hạn chế mới đối với việc di chuyển qua các cây cầu ở Kyiv trong thời gian báo động không kích.

[Kyiv Independent: Russia targets Kyiv bridges for fourth consecutive day, hits Northern Bridge]

8. Một Giáo sư sẽ trình bày những phát hiện về Epstein, những phát hiện này đặt ra câu hỏi liệu ông ta có tự kết liễu hay không.

Theo lời em trai của Jeffrey Epstein, một giáo sư pháp y, người đã xem xét hồ sơ khám nghiệm tử thi của Epstein, dự định sẽ trình bày những phát hiện đặt ra nghi vấn về kết luận chính thức rằng cái chết do treo cổ của kẻ lạm dụng tình dục tai tiếng này là một vụ tự sát.

"Họ đã xem xét toàn bộ vấn đề này, họ đã xem xét nó một cách khoa học, họ đã thực sự điều tra kỹ lưỡng," Mark Epstein nói với CBS News hôm thứ Sáu.

Michael Freeman, một giáo sư kiêm tổng biên tập của Tạp chí Y học Pháp y và Pháp luật, dự định công bố nghiên cứu của mình và các hồ sơ khám nghiệm tử thi của Văn phòng Giám định Y tế Thành phố New York — mà ông có được từ Mark Epstein — sau khi trình bày những phát hiện của mình tại Đại học Luân Đôn vào ngày 16 tháng 11.

Hôm thứ Sáu, Mark Epstein nói với đài CBS News rằng phân tích của Freeman đã củng cố niềm tin của anh ta rằng cái chết của anh trai mình cần được điều tra kỹ lưỡng hơn.

"Nguyên nhân tử vong được ghi trên giấy chứng tử ban đầu của Jeffrey — họ đã nghiên cứu kỹ lưỡng hơn nữa; loại nghiên cứu này chưa từng được thực hiện trước đây," Mark Epstein nói. "Nếu loại nghiên cứu này đã được thực hiện trước đó, họ sẽ không đi đến kết luận tự sát."

"Báo cáo này không phải do tôi yêu cầu, họ tự nguyện làm điều này," ông nói thêm.

Bản đánh giá của Freeman nêu bật một số chi tiết khiến cuộc điều tra cái chết của Epstein trở nên "độc nhất vô nhị" đối với một vụ tự tử, bao gồm việc không có bức ảnh nào về thi thể của Epstein tại hiện trường và vật liệu dùng để siết cổ không được bảo quản hoặc kiểm tra. Vật liệu dùng để siết cổ là dây thừng hoặc vật liệu khác được sử dụng để bóp cổ hoặc trói một người. Trong trường hợp của Epstein, theo các nhà điều tra, ga trải giường đã được sử dụng.

Freeman đã thực hiện "phân tích cơ sinh học" về kiểu thắt dây và xem xét những gì ông mô tả với CBS News là "những hình ảnh cho thấy các thương tích mà giám định viên y tế chưa ghi nhận được". Hiện tại, ông từ chối tiết lộ kết luận của mình. Tờ Times của Anh là tờ báo đầu tiên đưa tin về bài thuyết trình dự kiến của Freeman.

"Cái chết chỉ có thể là tự sát hoặc bị giết, và bài giảng sẽ mô tả trọng lượng của bằng chứng cho cả hai lời giải thích," Freeman, giáo sư tại Trường Y thuộc Đại học Khoa học và Y tế Oregon và Trung tâm Y tế Đại học Maastricht của Hòa Lan, cho biết. Công việc trước đây của Freeman bao gồm tư vấn cho một cuộc kiểm toán văn phòng giám định y tế của Maryland.

Bài đánh giá của Freeman được đưa ra trong bối cảnh Đạo luật Minh bạch Hồ sơ Epstein của liên bang đã làm dấy lên sự quan tâm trên toàn thế giới đối với Epstein và giới thượng lưu giàu có, những người từng giao du với ông ta ngay cả khi ông ta trở nên khét tiếng vì những cáo buộc lạm dụng tình dục. Epstein đã chết trong tù năm 2019, khi đang đối mặt với các cáo buộc liên bang về buôn bán tình dục trẻ vị thành niên.

Đạo luật được thông qua năm 2025 yêu cầu Bộ Tư pháp công bố toàn bộ hồ sơ điều tra đồ sộ của mình về Epstein và những người có liên hệ với ông ta.

Vào tháng 5, một thẩm phán quận của Mỹ đã ra lệnh công bố một bức thư tuyệt mệnh được tường trình từ một vụ việc xảy ra chưa đầy một tháng trước khi Epstein qua đời. Bức thư này đã được lưu trữ và niêm phong vào tháng 5 năm 2021 như một phần của vụ án giết người liên quan đến bạn tù cũ của Epstein, Nicholas Tartaglione. Nó được công bố để đáp lại đơn kiện của tờ The New York Times.

Tartaglione, một cựu cảnh sát bị kết tội giết bốn người, tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn trên podcast rằng ông đã tìm thấy mẩu giấy nhắn trong một cuốn sách vào sáng hôm sau khi Epstein qua đời, và ông đã đưa nó cho các luật sư của mình.

Tờ giấy viết nguệch ngoạc có vẻ như ghi: "Họ điều tra tôi cả tháng trời — chẳng tìm thấy gì cả!!! Vậy là tôi bị buộc tội 15 năm trước." Tờ giấy cũng bao gồm các cụm từ "đã đến lúc nói lời tạm biệt" và "Chẳng vui vẻ gì cả — không đáng!"

[CBSNews: Professor to present Epstein findings that raise questions about whether he killed himself]

9. Máy bay điều khiển từ xa của Nga tấn công một cơ sở năng lượng ở tỉnh Poltava, khiến 22.000 người mất điện.

Theo chính quyền khu vực, ngày 4 tháng 10, một máy bay điều khiển từ xa của Nga đã tấn công một cơ sở hạ tầng năng lượng ở tỉnh Poltava, khiến khoảng 22.000 người tiêu dùng bị mất điện.

Hôm Thứ Hai, 05 Tháng Mười, Ông Vitalii Diakyvnych, Thống đốc tỉnh Poltava, cho biết các đội kỹ thuật từ Poltavaoblenergo đang nỗ lực khôi phục điện.

Theo đánh giá ban đầu, không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận.

Vụ tấn công diễn ra chỉ hai ngày sau khi một máy bay điều khiển từ xa khác của Nga tấn công một cơ sở năng lượng ở quận Lubny thuộc khu vực này, khiến khoảng 6.000 người tiêu dùng bị mất điện.

Tỉnh Poltava, một trong những khu vực sản xuất khí đốt trọng điểm của Ukraine, đã nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công của Nga. Vào tháng 3, các cuộc không kích của Nga đã nhắm vào các cơ sở của Naftogaz trong khu vực trong ba ngày liên tiếp, khiến một nhân viên thiệt mạng.

Trước mùa đông, Nga đã tăng cường các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, liên tục tấn công vào các nhà máy điện, đường dây truyền tải và cơ sở khí đốt trên khắp cả nước.

Các cuộc tấn công mới vào cơ sở hạ tầng năng lượng lặp lại chiến dịch của Nga nhằm vào lưới điện Ukraine mùa đông năm ngoái, gây ra tình trạng mất điện luân phiên trên quy mô lớn và gián đoạn hệ thống sưởi. Tuy nhiên, mùa thu này, Mạc Tư Khoa dường như đang mở rộng phạm vi và quy mô chiến dịch cơ sở hạ tầng của mình, liên tục tấn công vào các cây cầu của Kyiv cùng với các cơ sở năng lượng.

[Kyiv Independent: Russian drone strike hits energy facility in Poltava Oblast, leaves 22,000 without power]

10. Vụ nghi nhiễm dịch hạch gây tử vong tại một phòng thí nghiệm ở Nga dẫn đến lệnh phong tỏa "chống dịch".

Một phụ nữ đã tử vong vì nghi mắc bệnh dịch hạch ở Siberia, dẫn đến việc triển khai "hàng loạt các biện pháp chống dịch", theo các quan chức Nga và các báo cáo truyền thông.

Ông Igor Kobzev, thống đốc vùng Irkutsk của Nga, cho biết hôm Thứ Bẩy, 03 Tháng Mười, rằng ông đã gặp gỡ nhà lãnh đạo Rospotrebnadzor, cơ quan y tế công cộng của Nga, về "một trường hợp nghi nhiễm bệnh đặc biệt nguy hiểm ở một cư dân trong vùng".

Người đã khuất được tờ báo People of Baikal, một cơ quan truyền thông độc lập khu vực của Nga, xác định là Daria Shipilova, 28 tuổi, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm làm việc tại Viện Chống dịch hạch Irkutsk.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, gọi tắt là WHO, từ năm 2019 đến năm 2025, 10 quốc gia đã báo cáo các trường hợp nghi ngờ hoặc xác nhận mắc bệnh dịch hạch, với tổng số gần 4.000 trường hợp nghi ngờ.

Bệnh dịch hạch có thể lây truyền qua bọ chét nhiễm vi khuẩn Yersinia pestis, hoặc lây sang người khi tiếp xúc với vật liệu, động vật hoặc các hạt bị nhiễm bệnh. Dịch hạch thể hạch là loại dịch hạch phổ biến nhất, nhưng vi khuẩn này cũng gây ra dịch hạch thể phổi và dịch hạch thể nhiễm trùng huyết.

Hình ảnh chụp không rõ ngày tháng này cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn Yersinia pestis gây bệnh dịch hạch, được lấy từ hạch bạch huyết bị bệnh (hạch sưng to) của bệnh nhân dịch hạch, như thể hiện dịch bệnh dịch hạch.

Vi khuẩn Yersinia pestis có mặt tự nhiên ở một số khu vực trên thế giới, có nghĩa là các trường hợp mắc bệnh hiếm gặp nhưng có thể bùng phát thường xuyên, chủ yếu ở một số vùng của Phi Châu.

Bệnh dịch hạch đã gây ra hàng triệu cái chết trong hàng ngàn năm, bao gồm cả Cái chết đen, tàn phá Âu Châu và giết chết ước tính một phần ba dân số lục địa này vào thế kỷ 14. Các chuyên gia y tế cho biết hiện nay bệnh dịch hạch có thể điều trị được bằng thuốc kháng sinh, miễn là được phát hiện sớm.

Bệnh viện địa phương bị phong tỏa.

Theo tờ People of Baikal, người phụ nữ này đã qua đời tại thị trấn Shelekhov, ngoại ô thành phố chính Irkutsk, vào thứ Sáu.

Thị trưởng Shelekhov, Maxim Modin, cho biết bệnh viện địa phương đã được đặt trong tình trạng cách ly. Ông nói rằng các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đã bị tạm dừng, không có bệnh nhân mới nào được xuất viện hoặc vào bệnh viện.

Alexey Tsydenov, thống đốc vùng Buryatia lân cận, cho biết một phụ nữ đã chết "có thể do bệnh dịch hạch".

Ông Kobzev cho biết chính quyền Nga đang "thực hiện đầy đủ các biện pháp chống dịch", đồng thời nói thêm rằng một số lượng người không xác định đã được đưa vào diện theo dõi y tế.

Khoảng 200 người đã được xác định là có tiếp xúc với người phụ nữ đã qua đời, truyền thông Nga tại Irkutsk đưa tin.

Theo một kênh Telegram phổ biến có liên kết với các cơ quan an ninh Nga, người phụ nữ này đã chết vì bệnh dịch hạch thể phổi.

Các loại bệnh dịch hạch khác nhau

Bệnh dịch hạch thể phổi được WHO mô tả là "dạng bệnh dịch hạch nguy hiểm nhất", ảnh hưởng đến phổi và có thời gian ủ bệnh chỉ trong vòng 24 giờ.

Bệnh dịch hạch thể phổi gây ra các triệu chứng như ho và khó thở, và các chuyên gia y tế cho biết đây là loại dịch hạch dễ lây lan nhất, vì nó có thể dễ dàng lây truyền từ người sang người qua các hạt đường hô hấp.

Trong khi đó, bệnh dịch hạch thể hạch là loại dịch hạch phổ biến nhất và gây ra các triệu chứng như ớn lạnh, nôn mửa, đau nhức và sốt ở những người mắc bệnh sau khi bị bọ chét nhiễm bệnh cắn. Thường thì, những người mắc bệnh dịch hạch thể hạch cũng sẽ bị viêm hạch bạch huyết, sau đó có thể biến thành các vết loét chứa mủ.

Ở giai đoạn tiến triển của bệnh dịch hạch thể hạch, bệnh có thể lan đến phổi và trở thành bệnh dịch hạch thể phổi. Nếu bệnh dịch hạch thể hạch xâm nhập vào máu, nó có thể dẫn đến bệnh dịch hạch thể nhiễm trùng huyết.

Từ năm 2019 đến năm 2025, Mông Cổ—nước giáp biên giới với Buryatia—đã ghi nhận 17 trường hợp mắc bệnh dịch hạch, khiến 7 người thiệt mạng. Năm người chết vì bệnh dịch hạch thể hạch, trong khi hai người còn lại chết vì bệnh dịch hạch thể nhiễm trùng huyết.

Một nghiên cứu khoa học được công bố vào tháng 6 kết luận rằng, những người săn bắn hái lượm sống quanh hồ Baikal ở đông nam Siberia đã trải qua những đợt dịch hạch chết người cách đây khoảng 5.500 năm.

[Newsweek: Suspected Plague Death at Russian Lab Sparks ‘Anti-Epidemic’ Lockdown]