4. Kiên nhẫn là đức hạnh cam tâm chịu đựng tất cả đau khổ ở thế gian này.

(Thánh John Berchmans)

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Trích dịch từ tiếng Hoa trong "Cách ngôn thần học tu đức")

---------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

47. DẾ MÈN CẦM ĐỒ

Có một cống sinh họ Diệp, rất thật thà với người và cũng cổ hủ, một hôm, bắt được con dế mèn cổ dài hai cánh màu vàng, thì coi nó như một thứ đồ quý giá và bỏ vào trong cái dĩa.

Không lâu sau đó, người đầy tớ báo cáo lương thực trong nhà đã dùng hết, cống sinh họ Diệp nghĩ rằng con dế mèn này có thể đem đi cầm được vài đồng để mua gạo, bèn bỏ con dế trong cái dĩa đem đi cầm đỡ.

Ông chủ cầm đồ thấy vậy bèn cố ý lừa anh ta, nói:

- “Thứ này rất là quý giá, có điều là tiệm của tôi mấy ngày nay thiếu tiền mặt, ông nên đến Tô Châu mà cầm, bảo đảm có thể thỏa mãn như ý của anh”.

Diệp cống sinh cả tin lời ấy, bèn bưng cái dĩa lên đường đi qua Tô Châu.

(Minh Tề Tiểu Thức)

Suy tư 47:

Người có đức tính thật thà thì ai cũng thích, bởi vì đó chính là “tính bổn thiện” của con người. Thật thà không phải là cái tội, dù họ thật thà như người...ngu chăng nữa, thì đó cũng là một gương sáng cho đời.

Cái tội và là tội lớn, chính là thấy người ta thật thà mà nói dối phỉnh gạt họ rồi bụm miệng mà cười với nhau.

Đức Chúa Giê-su đã dạy chúng ta ai muốn vào Nước Trời thì không phải trở nên như trẻ nhỏ đó sao, mà trẻ nhỏ chính là thật thà, đơn sơ vậy; rồi Đức Chúa Giê-su cũng dạy chúng ta đừng nên cớ vấp phạm cho trẻ nhỏ sao, vì ai nên cớ vấp phạm cho trẻ nhỏ, thì cột tảng đá vào cổ nó mà quăng xuống biển hay sao? Cho nên đừng thấy người thật thà mà khinh dể và lấy họ làm trò cười cho mình và cho người khác. Coi chừng bị Chúa phạt nặng đấy.

Hãy có lòng trắc ẩn khi thấy người khác quá thật thà mà giúp đỡ họ, đó là hành động của người muốn vào Nước Trời vậy.

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

(Dịch từ tiếng Hoa và viết suy tư)

--------

http://www.vietcatholic.net

https://www.facebook.com/jmtaiby

http://www.nhantai.info

 

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mác-cô.

Khi ấy, Đức Giê-su lại đi ra bờ biển hồ. Toàn thể dân chúng đến với Người, và Người dạy dỗ họ. 14 Đi ngang qua trạm thu thuế, Người thấy ông Lê-vi là con ông An-phê, đang ngồi ở đó. Người bảo ông : “Anh hãy theo tôi !” Ông đứng dậy đi theo Người.

15 Khi Đức Giê-su đang dùng bữa tại nhà ông ấy, có nhiều người thu thuế và người tội lỗi cùng ăn với Đức Giê-su và các môn đệ, vì họ đông và đi theo Người. 16 Những kinh sư thuộc nhóm Pha-ri-sêu thấy Người ăn uống với những kẻ tội lỗi và người thu thuế, thì nói với các môn đệ Người : “Sao ông ấy ăn uống với bọn thu thuế và quân tội lỗi?” 17 Nghe thấy thế, Đức Giê-su nói với họ : “Người khoẻ mạnh không cần thầy thuốc, người đau ốm mới cần. Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi.”

Đó là Lời Chúa

 

CHẠY TỘI HAY XÓA TỘI?

Ai trong đời chưa từng phạm tội? Nhưng ta thường làm gì: nhận tội hay chạy tội? Tin Mừng vừa nghe mở ra một chân trời khác hẳn lối suy nghĩ quen thuộc của con người, mở ra hai chiều kích sống đạo: Đón nhận ơn tha thứ và tha thứ cho nhau.

1. CHÚA XÓA TỘI TA. Trong xã hội, khi phạm tội, phản xạ tự nhiên của con người là tìm cách chối tội hoặc chạy tội, chạy án. Cái giá phải trả cho việc chạy tội là rất đắt, nhưng lương tâm vẫn không bình an. Ngược lại, Thiên Chúa không bắt ta chạy tội, cũng chẳng tính sổ tội, nhưng Ngài gánh lấy tội cho ta “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa tội trần gian.” Chúa xóa tội không phải bằng cây bút xóa, mà bằng cây thánh giá; không phải bằng quyền lực, mà bằng dòng máu tình yêu cứu độ. Chúa vô tội lại đứng về phía kẻ có tội. Tội ta nặng bao nhiêu, tình Chúa còn nặng hơn bấy nhiêu.

2. TA THA CHO NHAU. Điều nghịch lý là: được Chúa tha tất cả, nhưng chúng ta lại khó tha cho nhau. Ta đọc Kinh Lạy Cha mỗi ngày, nhưng có khi miệng đọc: xin Cha tha như chúng con tha cho nhau, mà lòng lại chưa tha cho ai. Tha thứ không phải là quên hết, không phải coi sai là đúng; mà tha thứ là không để hận thù cầm tù trái tim mình. Được Chúa tha mà ta không tha cho nhau, là cắt đứt dòng chảy của lòng thương xót.



Chúa Nhật này khởi đầu tuần lễ cầu cho các Kitô hữu hiệp nhất. Sự chia rẽ trong gia đình, cộng đoàn hay giữa các Giáo hội thường bắt nguồn từ việc chúng ta kết án nhau, không tha thứ cho nhau. Chúa Giêsu dang tay chịu chết trên thánh giá để xóa bỏ bức tường tội lỗi ngăn cách con người, để ôm trọn tất cả nhân loại. Xin cho mỗi chúng ta biết mở rộng vòng tay để tha thứ và đón nhận nhau, để sự hiệp nhất đơm bông kết trái. Amen.

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

 

Beth Ross, trên tạp chí America của các cha Dòng Tên Hoa Kỳ, ngày 15 tháng 1 năm 2026, nhận định rằng: Bất cứ sinh viên tốt nghiệp đại học nào cũng cần phải thành thạo các công cụ trí tuệ nhân tạo để đóng góp vào môi trường làm việc hiện đại. Nhưng điều quan trọng hơn cả là phải trau dồi những phẩm chất mà AI không có và sẽ không bao giờ có.

Những phẩm chất này sẽ giúp một cá nhân trở nên phù hợp và có giá trị trong công việc và hơn thế nữa, bất kể điều gì xảy ra trong thế giới kỹ thuật số.

Những đặc điểm đó là gì? Dưới đây là ba đặc điểm: óc sáng tạo, khả năng kết nối và lòng cảm thương.

AI có thể rất giỏi trong việc biên soạn, xử lý, tổng hợp và đóng gói lại thông tin hiện có. Nhưng sự độc đáo? Những ý tưởng đột phá? Những khoảnh khắc giác ngộ tràn đầy ân sủng? Những lối suy nghĩ thách thức các giả định và vượt lên trên quy ước? Những khả năng này tồn tại trong mỗi chúng ta ở những bình diện mà AI không thể chạm tới.

Trong khi AI chỉ xử lý những điều đã biết, thế giới của chúng ta vẫn còn đầy rẫy những điều chưa biết. Thật vậy, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) tự nó đã đặt ra hàng loạt câu hỏi đạo đức ngày càng trở nên cấp bách hơn khi những thành tựu của AI ngày càng đáng kinh ngạc. Liệu các nhà lãnh đạo ngành kỹ nghệ có nên hỗ trợ những người lao động bị AI thay thế? Ai sẽ kiểm soát siêu trí tuệ này, và ai sẽ được hưởng lợi nhiều nhất từ nó trong xã hội vốn đã phân tầng của chúng ta? Phải làm gì với cơ sở hạ tầng AI đang mở rộng nhanh chóng và sự tiêu thụ năng lượng và tài nguyên nước khổng lồ của nó?

Không một cỗ máy thông minh nào có thể đưa ra giải pháp thỏa đáng cho những vấn đề nan giải về đạo đức này hay bất cứ vấn đề nào khác. Cuối cùng, chúng ta phải quay trở lại những điều cơ bản: phân tích sắc bén, thấu đáo; tư duy phản biện; khả năng giải quyết vấn đề sáng tạo; và khả năng tìm kiếm nguồn cảm hứng cao hơn mà không thuật toán nào có thể sao chép được. Đây chính là những khả năng mà các trường cao đẳng và đại học trau dồi, không chỉ bằng cách cho sinh viên tiếp xúc với nghệ thuật tự do và khoa học, mà còn bằng cách tạo ra sự cộng hưởng với nghệ thuật thị giác và biểu diễn cùng các ngành học khác khơi dậy trí tưởng tượng. Mục tiêu là giúp sinh viên khám phá trọn vẹn nhân tính của mình, trong tất cả các khía cạnh và thiên tài của nó.

Nguồn năng lượng cho sự sáng tạo chính là cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng được xây dựng trên những mối liên kết chân thực và sâu sắc. Trong khi đại dịch làm nổi bật sức mạnh của mạng xã hội và các ứng dụng hội nghị video trong việc xóa bỏ khoảng cách, nó cũng cho thấy rõ hơn rằng Kỹ thuật không thể thay thế sự gần gũi của bạn bè cùng lớp, người hướng dẫn, huấn luyện viên, cố vấn và các nhà hoạt động tôn giáo trong trường. Đó là bài học chúng ta nên ghi nhớ hiện nay, khi các công ty trí tuệ nhân tạo tiếp tục phát triển các giải pháp thay thế cho tương tác giữa con người.

Ngay cả khi chatbot ngày càng phổ biến, các trường đại học vẫn khuyến khích sinh viên rời mắt khỏi thiết bị của mình, tương tác với người khác, rèn luyện kỹ năng giao tiếp và xây dựng tình bạn lâu dài. Điều này đặc biệt đúng đối với các khu ký túc xá, nơi sinh viên chia sẻ không gian, bữa ăn và cuộc sống hàng ngày với nhau trong suốt năm học. Mục đích là để sinh viên không chỉ có được vốn xã hội, mà còn hình thành các mối quan hệ mang những đặc điểm riêng biệt của con người và vô cùng quý giá như sự tin tưởng, lòng trung thành, sự tôn trọng lẫn nhau và sự tương cảm. Những đức tính như vậy có thể được duy trì ngay cả khi, và có lẽ đặc biệt là khi, hệ thống điện bị sập.

Điều này dẫn chúng ta đến lòng cảm thương. Trí tuệ nhân tạo (AI) chắc chắn có chỉ số I.Q, nhưng liệu nó có chỉ số E.Q – trí tuệ cảm xúc [Emotional Intelligence]? Chính hạn từ “lòng cảm thương [compassion]” có thể cung cấp một manh mối. Gốc Latinh của nó có nghĩa đen là chia sẻ nỗi đau khổ hoặc bất hạnh của người khác. Đó không phải là điều bạn có thể lập trình. Không có ứng dụng nào cho điều đó. Nó là, và sẽ luôn luôn là, lĩnh vực độc nhất của trái tim con người.

Cuộc sống đại học mang đến những cơ hội hàng ngày để tìm hiểu quan điểm của bạn bè cùng lớp đến từ nhiều nền văn hóa, tôn giáo và kinh tế xã hội khác nhau; để đồng hành cùng họ trong những khó khăn; và để chia sẻ niềm vui chiến thắng của họ. Hơn nữa, các chương trình phục vụ cộng đồng do trường đại học tài trợ đưa sinh viên tiếp xúc trực tiếp với một số thành viên dễ bị tổn thương nhất trong xã hội, mang lại những hiểu biết chạm đến tâm hồn theo cách mà không một bản tóm tắt AI nào có thể sánh được. Nhiều trường, bao gồm cả trường Emmanuel College, kết hợp những trải nghiệm phục vụ này với sự suy gẫm và thảo luận tập trung, trong đó những người trẻ tuổi xem xét vai trò mà họ có thể đóng góp trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp tiềm ẩn đằng sau nghèo đói, vô gia cư và bất bình đẳng.

Những trải nghiệm thực tế như vậy là rất cần thiết bởi vì sinh viên cần hiểu vai trò không thể thay thế của sự hiện diện, khả năng hành động và ý chí của con người. Ngay cả trong thời đại của những kỳ tích Kỹ thuật này, mỗi chúng ta vẫn cần phải học cách nỗ lực hàn gắn những chia rẽ trong xã hội và xây dựng một thế giới mà, như Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã nói, “phản ứng của chúng ta đối với những rạn nứt của thế giới là tình liên đới và lòng thương xót”.

Như bất cứ chuyên gia chiến lược thương hiệu nào cũng sẽ nói với bạn, cạnh tranh trên thị trường thôi là chưa đủ; người ta phải nổi bật và khác biệt. Trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI), sinh viên tốt nghiệp đại học cần phải làm cả hai điều đó. Đối với các nhà lãnh đạo học thuật, điều đó có nghĩa là tích hợp AI vào học trình và chương trình theo cách nâng cao chứ không phải thay thế tư duy con người. Điều đó cũng có nghĩa là dựa vào những thế mạnh cốt lõi của chúng ta với tư cách là người gìn giữ và truyền bá những ý tưởng vĩ đại và là trung tâm của những cuộc thảo luận sôi nổi về những vấn đề cấp bách nhất của thời đại.

Các trường đại học Công Giáo có một sứ mệnh đặc biệt là tiếp nối truyền thống trí tuệ Công Giáo lâu đời, về bản chất là theo đuổi chân lý. Các tổ chức khác cũng làm điều tương tự, dựa trên tầm nhìn và giá trị nền tảng của riêng họ. Dù chúng ta thừa hưởng điều gì, mục tiêu của chúng ta phải giống nhau: đào tạo những nhà lãnh đạo có kỹ năng để xuất sắc trong thời đại thay đổi kỹ thuật chóng mặt—và với óc sáng tạo, kết nối và lòng cảm thương để nâng cao lợi ích chung.

 

Một Cuộc Tấn Công Quân Sự Của Mỹ Sẽ Đạt Được Và Không Đạt Được Điều Gì

Andrew P. Miller (*), trên tạp chí Foreign Affairs ngày 15 tháng 1 năm 2026, nhận định rằng: Sau hơn hai tuần diễn ra các cuộc biểu tình quy mô lớn chống lại chế độ Cộng hòa Hồi giáo ở Iran, số người chết và số người bị bắt đang tăng nhanh chóng. Các tổ chức nhân quyền Iran ước tính số người chết là 2,500, trong khi các nguồn khác cho rằng con số này có thể vượt quá 10,000. Không cần phải nói, người dân Iran đã thể hiện lòng dũng cảm đáng kể khi thách thức một chính phủ độc tài vẫn còn nắm giữ quyền lực đàn áp to lớn. Và bằng cách khuyến khích người dân Iran xuống đường biểu tình thông qua việc liên tục nêu lên viễn cảnh can thiệp quân sự của Mỹ để bảo vệ người biểu tình Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng có liên quan đến kết quả của các cuộc biểu tình.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dấu hỏi lớn về hiệu quả tiềm tàng của hành động quân sự của Mỹ trong việc bảo vệ người biểu tình. Thật không may, một trong số ít những nhận định có thể được đưa ra với sự chắc chắn nhất định là sự can thiệp quân sự của nước ngoài khó có thể tạo ra một nền dân chủ vững chắc, chứ chưa nói đến một nền dân chủ có lợi cho lợi ích của cường quốc can thiệp. Nếu, như lẽ ra phải vậy, mục tiêu của Mỹ là hỗ trợ người dân Iran chuyển đổi sang chế độ dân chủ, thì thành công có thể phụ thuộc vào những gì ông Trump chọn không làm. Mặc dù Hoa Kỳ có thể và nên giúp đỡ, nhưng cách thức họ làm điều đó sẽ quyết định liệu ảnh hưởng của họ có mang lại lợi ích hay bất lợi cho người dân Iran – những người cuối cùng sẽ quyết định số phận của Iran.

BÓP CÒ

Khi bạo lực của chế độ đối với người biểu tình Iran gia tăng, người dân Iran và các nhà quan sát quốc tế đã hướng sự chú ý về Nhà Trắng để tìm kiếm bất cứ dấu hiệu nào cho thấy Trump sẽ thực hiện lời đe dọa can thiệp. Trump đã chỉ trích mạnh mẽ chế độ này một ngày sau khi các cuộc biểu tình bắt đầu tại Grand Bazaar của Tehran vào ngày 28 tháng 12, chủ yếu là về các vấn đề kinh tế. Các cuộc biểu tình nhanh chóng lan rộng và chuyển sang chính trị, dẫn đến việc Trump tuyên bố vào ngày 2 tháng 1 rằng Hoa Kỳ đã “sẵn sàng chiến đấu”. Sau đó, ông bác bỏ cái chết của người Iran vào ngày 8 tháng 1 là kết quả của “ba vụ giẫm đạp”, ám chỉ rằng ông sẽ không “quy trách nhiệm cho bất cứ ai về điều đó”. Nhưng kể từ đó, ông phần lớn vẫn giữ giọng điệu cứng rắn hơn, xác nhận rằng chính phủ của ông đang xem xét các lựa chọn quân sự, tuyên bố vào ngày 9 tháng 1 rằng chế độ Iran đã vượt qua lằn ranh đỏ và vào ngày 13 tháng 1 rằng “sự giúp đỡ đang đến”.

Có thể Trump đang phát tín hiệu về một cuộc tấn công của Mỹ, rằng ông vẫn chưa đưa ra quyết định, hoặc rằng ông đang cố tình gieo rắc sự hoang mang. Ngay cả khi suy nghĩ của ông rơi vào một trong những trường hợp này, tổng thống vẫn luôn có thể thay đổi ý kiến. Tuy nhiên, rõ ràng là gần đây ông Trump đã trở nên thoải mái hơn với việc chấp nhận rủi ro quân sự, điều này làm tăng khả năng can thiệp quân sự của Mỹ. Chưa bao giờ là người theo chủ nghĩa biệt lập thực sự, ông coi các hành động quân sự trong nhiệm kỳ thứ hai của mình là thành công, đỉnh điểm là việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, một chiến thuật ấn tượng nhưng chiến lược lại khó hiểu.

Những câu chuyện gây chú ý, việc sử dụng sức mạnh tuyệt đối và thương vong tối thiểu đều hấp dẫn ông Trump - và một cuộc tấn công vào Iran có thể đáp ứng cả ba điều đó. Vì mục tiêu của các hoạt động này không nhất thiết phải là các cơ sở hạt nhân mà ông tuyên bố đã "phá hủy" vào tháng Sáu năm ngoái, ông Trump có thể chỉ đạo nối lại hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran mà không phải gánh chịu rủi ro quá lớn hoặc làm suy yếu câu chuyện thành công của mình.

Một yếu tố khác trong quyết định của Trump sẽ là nhận định của ông về việc chính phủ hay người biểu tình sẽ chiến thắng cuối cùng. Tổng thống không muốn liên kết mình với một phe thua cuộc (ông từng phỉ báng những binh sĩ Mỹ hy sinh là "những kẻ ngốc"). Nếu có vẻ như chế độ đang trên bờ vực dập tắt các cuộc biểu tình, ông có nhiều khả năng sẽ đứng ngoài cuộc đấu tranh của người dân Iran hơn là can thiệp để ngăn chặn một cuộc thảm sát. Mặt khác, Trump có thể đang muốn giáng đòn kết liễu vào một chế độ vốn đã đang trên bờ vực sụp đổ. Việc tổng thống từ chối gặp cựu thái tử Iran, Reza Pahlavi, tại Mar-a-Lago, được cho là xuất phát từ nhận định trong Nhà Trắng rằng ông không đủ bản lĩnh để lãnh đạo Iran ngay cả khi Chế độ đã bị lật đổ.

CÁC LỰA CHỌN BỎ NGỎ

Thật không may, Hoa Kỳ không thể trực tiếp bảo vệ người biểu tình Iran từ trên không. Máy bay Mỹ không thể hạ lá chắn bảo vệ xuống các cuộc biểu tình hoặc duy trì giám sát liên tục để vô hiệu hóa những kẻ xâm lược của chế độ đang tiếp cận người biểu tình. Về lý thuyết, việc triển khai binh lính Mỹ trên mặt đất, điều mà Trump đã loại trừ, có thể cung cấp sự bảo vệ tốt hơn, nhưng do sự gần gũi giữa người biểu tình và các phần tử của chế độ, các vụ "bắn nhầm" sẽ rất dễ xảy ra. Không giống như ở Libya năm 2011, nơi một khu vực "cấm lái xe" đã bảo vệ một số người Libya, chính quyền Trump chỉ có thể bảo vệ người Iran thông qua các biện pháp gián tiếp.

Trong phạm vi rộng lớn mà Trump đã thiết lập, các lựa chọn của Mỹ có thể được nhóm thành hai loại: những lựa chọn nhằm ngăn chặn sự leo thang hơn nữa của Iran chống lại người biểu tình và Hoa Kỳ, và những lựa chọn nhằm làm gián đoạn khả năng của lực lượng an ninh Iran trong việc tấn công người biểu tình Iran. Mặc dù một số lựa chọn phục vụ cả hai mục đích, nhưng hầu hết đều nghiêng về một loại hơn loại kia. Ví dụ, các cuộc tấn công vào các địa điểm sản xuất và lưu trữ tên lửa đạn đạo hoặc các quan chức cấp cao của Cộng hòa Hồi giáo sẽ thuộc loại răn đe. Việc làm suy yếu thêm tên lửa đạn đạo của Iran sẽ làm suy giảm khả năng trả đũa hoặc khởi xướng hành động thù địch chống lại các đối thủ bên ngoài, khiến nước này dễ bị tổn thương, nhưng sẽ có ít tác động trực tiếp đến khả năng đàn áp của chế độ. Tùy thuộc vào nhà lãnh đạo hoặc các nhà lãnh đạo bị nhắm mục tiêu, một "chiến dịch nhắm vào cá nhân" có thể tạm thời làm suy yếu các hoạt động nội bộ của Cộng hòa Hồi giáo. Tuy nhiên, tác động chính của các cuộc tấn công như vậy sẽ mang tính răn đe; các nhà lãnh đạo cấp cao khác của Iran sẽ buộc phải cân nhắc đến tính mạng của chính mình trước khi ủng hộ thêm bạo lực chống lại người biểu tình.

Mặt khác, việc gây gián đoạn sẽ bao gồm các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng thông tin liên lạc, các nhà sản xuất thiết bị được triển khai chống lại các cuộc biểu tình, các cơ sở chỉ huy và kiểm soát, và các căn cứ an ninh nội bộ quan trọng. Một số mục tiêu này có thể bị tấn công bằng phương tiện mạng, trong khi những mục tiêu khác sẽ cần đến hành động quân sự truyền thống. Mục đích chính của các hoạt động này là gây ra thiệt hại cụ thể - làm chậm hoặc, lý tưởng nhất là ngăn chặn các phản ứng nhất quán của chế độ đối với các cuộc biểu tình, và do đó tạo ra một số không gian cho người biểu tình hoạt động. Nếu việc liên lạc, tổ chức và tập trung lực lượng trở nên khó khăn hơn, chế độ sẽ kém hiệu quả hơn trong việc đàn áp bất đồng chính kiến nội bộ. Cũng như trong hạng mục răn đe, các mục tiêu cá nhân có thể liên quan đến việc gây rối, nhưng kể từ vụ ám sát Qasem Soleimani, chỉ huy Lực lượng Quds thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran năm 2020, không có nhà lãnh đạo Iran nào đặc biệt quan trọng đối với chế độ. Việc ám sát hoặc vô hiệu hóa Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei sẽ gây ra sự gián đoạn kéo dài nhất, nhưng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và các cơ quan an ninh khác đủ gắn kết và tận tâm với Cộng hòa Hồi giáo để có thể nhanh chóng nối lại hoạt động.

Nếu Trump chọn can thiệp, ông có thể sẽ cho phép một cuộc tấn công đơn lẻ hoặc một loạt các cuộc tấn công ngắn, tránh triển khai quân bộ binh. (Chiến dịch Midnight Hammer trong cuộc chiến tháng Sáu sẽ là khuôn mẫu hợp lý cho các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân hoặc các cơ sở hạ tầng lớn khác.) Nhưng ông sẽ có nhiều hoạt động khác nhau trong phạm vi rộng đó, về phương tiện tấn công (xâm nhập mạng, tên lửa phóng từ tàu chiến, tên lửa tầm xa và tên lửa bắn trực tiếp từ máy bay), mục tiêu và nhiệm vụ. Quân đội Hoa Kỳ hoàn toàn có khả năng tiến hành các chiến dịch đặc biệt trên lãnh thổ Iran tương tự, nếu không muốn nói là giống hệt, với chiến dịch bắt giữ Maduro ở Caracas, nhưng nguy cơ thất bại ở mức độ như nỗ lực giải cứu con tin của Tổng thống Jimmy Carter ở Iran năm 1980 có lẽ quá lớn để Trump xem xét. Vai trò, nếu có, của Israel trong việc hỗ trợ một nhiệm vụ của Hoa Kỳ là một ẩn số khác. Iran có thể sẽ cảm thấy buộc phải trả đũa đối với bất cứ lựa chọn nào trong số này, nhưng chế độ này có thể sẽ điều chỉnh phản ứng của mình trừ khi họ coi các cuộc tấn công là mối đe dọa sống còn.

CUỘC CHƠI DÀI HẠN

Điểm chung của tất cả các lựa chọn này là chúng khó có thể mang lại cho người biểu tình sự bảo vệ lâu dài. Việc phá vỡ hệ thống chỉ huy và kiểm soát, cùng với việc loại bỏ các lãnh đạo chủ chốt, có thể gây ra sự hỗn loạn nhất thời, nhưng trừ khi sự hỗn loạn đó trùng hợp với một nỗ lực phối hợp của phe đối lập nhằm tấn công các thể chế công cộng quan trọng nhất, nó sẽ không có tác động chiến lược. Tương tự, các cuộc tấn công của Mỹ nhằm mục đích răn đe có thể khiến chế độ Iran kiềm chế người biểu tình trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nếu chế độ này cho rằng các cuộc biểu tình sắp lật đổ Cộng hòa Hồi giáo, ngay cả mối đe dọa can thiệp của Mỹ cũng không đủ để làm giảm bớt sự đàn áp của chính phủ tàn bạo này. Bản năng sinh tồn này có khả năng mạnh mẽ hơn các xem xét khác, chẳng hạn như liệu sự can thiệp của Mỹ có làm cho người biểu tình can đảm thêm hay lại thống nhất các phần tử khác của công chúng ủng hộ chế độ.

Cuối cùng, các cuộc tấn công quân sự sẽ thành công hay không phụ thuộc vào tác động của chúng đối với Iran và nguyện vọng của những người biểu tình. Mặc dù không thể khái quát hóa một động cơ duy nhất thúc đẩy các cuộc biểu tình, nhưng những lời kêu gọi rộng rãi "tự do, tự do, tự do" cho thấy dân chủ là yêu cầu hàng đầu của Iran - và lịch sử can thiệp của nước ngoài nhằm thúc đẩy dân chủ hóa thật đáng thất vọng. Đối với mỗi nước Đức hay Nhật Bản, lịch sử lại đầy rẫy những ví dụ thất bại khác. Quan trọng hơn, đây không phải là một sự sai lệch hay bất thường về mặt thống kê mà là một mối quan hệ nhân quả trực tiếp.

Bất kể ý định của quốc gia can thiệp là gì, sự xuất hiện của một cường quốc nước ngoài làm méo mó nền chính trị ở quốc gia mà nó can thiệp vào. Thay vì tìm cách xây dựng sự đồng thuận giữa các công dân và phát triển các giải pháp chính sách lâu dài, các nhà lãnh đạo địa phương lại cầu cứu cường quốc nước ngoài để được bảo vệ và cung cấp nguồn lực. Việc chuyển giao trọng tâm và quyền lực tối cao ra bên ngoài này làm gián đoạn con đường củng cố dân chủ. Nói cách khác, các cường quốc nước ngoài có thể lật đổ các chế độ và thậm chí can thiệp vào việc thiết lập các chính phủ dân chủ, nhưng làm như vậy, họ gần như đảm bảo sự thất bại lâu dài của các chính phủ đó. Rủi ro đặc biệt nghiêm trọng khi có sự can thiệp của quân đội.

Với Trump nắm quyền, càng có nhiều lý do để hoài nghi rằng sự can thiệp sẽ được thiết kế để hỗ trợ dân chủ hóa. Chỉ cần nhìn vào Venezuela, nơi Trump chỉ mất vài giờ sau khi bắt giữ Maduro để loại bỏ lãnh đạo phe đối lập Venezuela, María Corina Machado. Thực tế, gọi sự can thiệp của Mỹ đó là một cuộc cải tổ chế độ, đưa phó tổng thống không được bầu của Maduro lên nắm quyền, thì chính xác hơn là thay đổi chế độ.

Xét về tổng thể, những lợi ích ngắn hạn tiềm tàng của các cuộc không kích (hoặc thậm chí là một nhiệm vụ đặc biệt) không bù đắp được rủi ro Iran sẽ leo thang chống lại cả Hoa Kỳ và những người biểu tình hoặc dẫn đến nhu cầu can thiệp quân sự lâu dài. Ngay cả khi quân đội Mỹ thành công trong việc bảo vệ người biểu tình và làm nghiêng cán cân quyền lực về phía phe đối lập, đó có thể chỉ là một chiến thắng kiểu Pyrrhus, khiến cho việc giải phóng thực sự người dân Iran gần như bất khả hữu. Mặt khác, việc tăng cường các cuộc tấn công mạng có thể đáng để thử vì nó có lẽ sẽ không gây ra sự trả đũa bằng vũ lực từ phía Iran hoặc gây ra những hậu quả ngoài ý muốn phản tác dụng đối với tình hình nội bộ của Iran.

MỘT SỰ CÂN BẰNG TINH TẾ

Hoa Kỳ có lợi ích trong kết quả của các cuộc biểu tình ở Iran, và hành động, cũng như sự thiếu hành động trong quá khứ của Mỹ, là một phần lý giải tại sao Cộng hòa Hồi giáo đang phải đối diện với một cuộc khủng hoảng hiện hữu. Trong tương lai, chính phủ Mỹ không nên tìm cách chi phối các sự kiện ở Iran cũng không nên giả vờ là người ngoài cuộc. Nếu chính quyền Trump thực sự nghiêm túc trong việc giúp đỡ người dân Iran, họ nên tìm cách cân bằng giới hạn ảnh hưởng của Mỹ với sự cần thiết phải hỗ trợ một dân tộc đang bị bao vây, mà số phận của họ sẽ có những tác động quan trọng đối với an ninh khu vực và quốc tế.

Trước hết, ông Trump nên ngừng đe dọa hoặc ám chỉ mối đe dọa về việc Mỹ can thiệp quân sự vào Iran trừ khi ông thực sự có ý định can thiệp. Những tuyên bố trước đây của ông đã khuyến khích một số người biểu tình xuống đường và tự đặt mình vào những rủi ro có thể dẫn đến tử vong. Người biểu tình đã đổi tên đường phố theo tên ông Trump, dán nhãn dán có tên ông lên đó và cầu xin ông gửi quân đội Mỹ đến. Việc hăm dọa khi tính mạng con người đang bị đe dọa không chỉ là hành vi phi tổng thống mà còn là vô nhân đạo.

Đồng thời, chính quyền Trump nên làm mọi cách để cung cấp miễn phí các thiết bị đầu cuối Starlink cho Iran nhằm vượt qua lệnh cấm Internet của nước này. Mặc dù doanh nhân công nghệ Elon Musk đã cung cấp dịch vụ Starlink miễn phí, nhưng điều đó sẽ không có nhiều giá trị trừ khi nhiều người Iran hơn có thể tiếp cận thiết bị này. Chế độ Iran đã có thể làm gián đoạn dịch vụ Starlink bằng GPS và các thiết bị gây nhiễu khác, có thể được mua từ các đồng minh nước ngoài. Tuy nhiên, Musk nổi tiếng (hoặc tai tiếng) vì thúc đẩy nhân viên của mình đạt được những kỳ tích dường như bất khả thi; đây là một trường hợp mà nỗ lực như vậy sẽ là một động lực tích cực. Không giống như can thiệp quân sự trực tiếp, việc cung cấp thiết bị thông tin liên lạc sẽ giúp người dân Iran thiết lập các mối liên hệ với nhau một cách tự nhiên hơn.

Chính quyền cũng nên khuyến khích các đồng minh thành lập một tòa án quốc tế có thẩm quyền điều tra và xét xử các vi phạm luật pháp quốc tế, vi phạm nhân quyền nghiêm trọng và các hành vi lạm dụng trắng trợn khác của chính phủ Iran. Cơ quan mới này phải được phép điều tra các nhân viên an ninh cấp thấp của Iran, những người có khả năng bị ảnh hưởng bởi quyết định và hành động hơn so với các quan chức cấp cao của chế độ đã bị cáo buộc lạm dụng nghiêm trọng. Nếu các sĩ quan và nhân viên an ninh, cảnh sát Iran phải cân nhắc số phận cá nhân của họ trong một phiên tòa quốc tế, thì điều đó sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn. Nếu như Iran, một nước cộng hòa Hồi giáo cực đoan, bị kìm kẹp, thì có thể họ sẽ phải suy nghĩ kỹ trước khi đưa ra hoặc thực thi các mệnh lệnh đàn áp. Chính những sai sót trong bộ máy an ninh kiểu này có thể làm thay đổi cán cân quyền lực trên thực địa. Xét đến những nỗ lực của Mỹ nhằm bảo vệ các quan chức của mình và các đồng minh khỏi công lý quốc tế trong những năm gần đây, không chính quyền Mỹ nào có đủ uy tín để dẫn đầu một sáng kiến như vậy. May mắn thay, một số đồng minh của Mỹ có vị thế tốt hơn.

Ông Trump cũng nên tránh tìm cách đàm phán một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân mới nếu cái giá phải trả là việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Mặc dù chế độ rõ ràng đang cố gắng đánh lạc hướng dư luận khỏi các cuộc biểu tình bằng lời đề nghị đàm phán, nhưng khó có khả năng Tehran sẽ đồng ý với một thỏa thuận mới có ý nghĩa chừng nào Khamenei còn nắm quyền. Ngay cả khi có bằng chứng chắc chắn rằng Khamenei sẽ đàm phán, thì việc thương lượng với một chính phủ có tuổi thọ không chắc chắn cũng là điều không khôn ngoan. Thật vậy, có nguy cơ là khi đạt được một thỏa thuận trao quyền cho chế độ, phe đối lập Iran có thể quay lưng lại với Hoa Kỳ. Điều đó sẽ khiến việc hợp tác trong tương lai về chương trình hạt nhân của Iran trở nên khó khăn, bất kể ai cai trị đất nước.

Tuy nhiên, nếu không đạt được thỏa thuận toàn diện, chính quyền có thể xem xét việc không can thiệp quân sự vào Iran để đổi lấy việc các thanh tra viên của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) được trở lại. Nếu phe đối lập lật đổ chế độ, việc truy tìm tàn dư chương trình hạt nhân của Iran có thể rất khó khăn. Việc tạo điều kiện thuận lợi và duy trì giám sát các cơ sở hạt nhân cho IAEA sẽ thiết lập nền tảng tốt nhất có thể cho một thỏa thuận trong tương lai. Chế độ Iran khó có thể đồng ý với thỏa thuận này, nhưng việc đổi hành động quân sự (thay vì giảm nhẹ trừng phạt) để lấy quyền tiếp cận rõ ràng là có lợi cho Hoa Kỳ.

VAI TRÒ HỖ TRỢ

Hoa Kỳ là một siêu cường, nhưng điều đó không có nghĩa là họ toàn năng. Có nhiều tình huống mà, bất kể nỗ lực đầu tư như thế nào, thành công vẫn khó đạt được. Cũng có những tình huống mà Hoa Kỳ có thể có cơ hội thành công, nhưng hành động đơn phương vẫn không được khuyến khích do rủi ro và đối tượng nào có khả năng chịu thiệt hại cao nhất nếu xảy ra sự cố. Cả hai lưu ý này đều áp dụng cho bất cứ hoạt động quân sự nào của Hoa Kỳ tại Iran, tạo ra tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận quá cao. Ông Trump không có lựa chọn khả thi nào để trực tiếp bảo vệ những người biểu tình Iran, trong khi các biện pháp gián tiếp để bảo vệ người dân Iran thông qua răn đe hoặc làm suy yếu lực lượng chính quyền khó có thể câu giờ được lâu. Chi phí của thất bại (sự trả đũa của Iran đối với người biểu tình hoặc Hoa Kỳ) là có thật; chi phí của thành công (một quá trình chuyển đổi dân chủ thất bại khác do can thiệp quân sự gây ra) sẽ là thảm kịch.

Trong trường hợp này, một chính sách thành công là chính sách trao quyền cho người dân Iran giành lại quyền kiểm soát tương lai của chính họ. Hoa Kỳ đóng một vai trò hỗ trợ quan trọng, chứ không phải là vai chính, trong nỗ lực này.
_________________________________
(*) ANDREW P. MILLER là Nghiên cứu viên cao cấp về An ninh Quốc gia và Chính sách Quốc tế tại Trung tâm Tiến bộ Mỹ. Ông từng là Phó Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách các vấn đề Israel-Palestine trong chính quyền Biden và Giám đốc phụ trách các vấn đề quân sự Ai Cập và Israel tại Hội đồng An ninh Quốc gia trong chính quyền Obama.

 

1. Anh bất đồng với Pháp và Ý về cuộc đàm phán với Putin.

Anh đã bất đồng quan điểm với Pháp và Ý về việc liệu Âu Châu có nên nối lại các cuộc đàm phán trực tiếp với Putin hay không, với Ngoại trưởng Yvette Cooper cảnh báo rằng Mạc Tư Khoa không cho thấy bất kỳ sự quan tâm đáng tin cậy nào đến hòa bình.

Trả lời phỏng vấn POLITICO hôm thứ Năm, Cooper đã bác bỏ những đề xuất từ các nhà lãnh đạo ở Paris và Rôma rằng các đồng minh Âu Châu nên xem xét việc nối lại quan hệ ngoại giao với Putin như một phần nỗ lực nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

“Tôi nghĩ điều chúng ta cần là bằng chứng cho thấy Putin thực sự muốn hòa bình, và hiện tại, tôi vẫn chưa thấy điều đó”, bà nói.

Những bình luận này được đưa ra trong bối cảnh Brussels lo ngại rằng Liên Hiệp Âu Châu có thể bị gạt ra ngoài lề nếu Washington dẫn đầu bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai với Mạc Tư Khoa. Những lo ngại đó đã thúc đẩy các động thái ở Brussels nhằm củng cố ảnh hưởng của Liên Hiệp Âu Châu, bao gồm kế hoạch thành lập một đặc phái viên chuyên trách của Liên Hiệp Âu Châu tại Ukraine để bảo đảm khối này có tiếng nói trong bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai.

Cooper lập luận rằng hiện tại, trọng tâm ngoại giao nằm ở Ukraine và những người ủng hộ thân cận nhất của nước này.

Bà nói: “Những gì chúng ta đã thấy là sự cam kết rất lớn của Ukraine đối với công việc đang được thực hiện cùng với Mỹ và được Âu Châu hỗ trợ để xây dựng các kế hoạch hòa bình bao gồm cả các bảo đảm an ninh. Nhưng cho đến nay, tôi chưa thấy bằng chứng nào cho thấy Putin sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán, hoặc sẵn sàng thảo luận.”

Bà nói, trong trường hợp thiếu bằng chứng đó, áp lực lên Mạc Tư Khoa phải được gia tăng chứ không phải giảm bớt, thông qua các biện pháp trừng phạt và hỗ trợ quân sự.

“Tôi nghĩ rằng song song với công việc quan trọng này, chúng ta vẫn phải sẵn sàng gây thêm áp lực, áp lực kinh tế, và cả áp lực quân sự lên Nga thông qua hỗ trợ quân sự cho Ukraine”, Cooper nói thêm.

[Politico: UK splits with France and Italy over Putin talks]

2. Khartiia tuyên bố 70 binh sĩ Nga “bị tiêu diệt” trong cuộc tấn công gần Kharkiv.

Lữ đoàn Khartiia của Ukraine cho biết ngày 15 Tháng Giêng rằng một nhóm lớn binh sĩ Nga đang băng qua vùng đất phủ đầy tuyết phía bắc Kharkiv đã bị máy bay điều khiển từ xa, pháo binh và bộ binh tiêu diệt, khiến khoảng 70 người thiệt mạng.

Lữ đoàn Khartiia đã đẩy lùi một cuộc tấn công của Liên bang Nga và “tiêu diệt” khoảng 70 lính xâm lược Nga, đơn vị này cho biết trong một bài đăng trên YouTube.

“Trong một tuần, lực lượng xâm lược của Nga đã cố gắng tấn công khu vực trách nhiệm của Lữ đoàn 13 thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia Khartiia ở phía bắc Kharkiv. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của các thành viên Khartiia — bộ binh, người điều khiển UAV, pháo binh và các đơn vị khác — nỗ lực này đã bất thành”, thông báo cho biết thêm.

[Kyiv Independent: 70 Russian soldiers 'destroyed' during assault near Kharkiv, Khartiia claims]

3. Dân biểu đảng Cộng hòa chỉ trích mạnh mẽ việc Tổng thống Trump phát biểu về cuộc xâm lược Greenland là “một trong những điều ngu ngốc nhất” có thể phá hoại NATO.

Ngày 14 tháng Giêng, Dân biểu đảng Cộng hòa Don Bacon nói với tờ Kyiv Independent rằng việc Mỹ xâm lược Greenland sẽ là “một trong những điều tồi tệ nhất” mà bất kỳ tổng thống Mỹ nào đã làm trong những năm gần đây, khi Tòa Bạch Ốc leo thang những lời lẽ chỉ trích đối với vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch.

Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần khẳng định Greenland có tầm quan trọng sống còn đối với an ninh quốc gia của Mỹ, nói rằng Washington sẽ giành được hòn đảo này “bằng cách này hay cách khác” và tất cả các lựa chọn, bao gồm cả sử dụng vũ lực, đều vẫn được xem xét.

Greenland và Đan Mạch đã kiên quyết bác bỏ mọi đề xuất về việc bán hoặc chiếm giữ hòn đảo này, cảnh báo rằng các mối đe dọa bằng vũ lực là liều lĩnh và các vấn đề an ninh nên được giải quyết giữa các đồng minh, chứ không phải bằng sự cưỡng ép.

Những phát ngôn của Tổng thống Trump đã khiến các đồng minh của Mỹ lo ngại và vấp phải sự phản đối từ chính đảng của ông.

Những tuyên bố của Tổng thống Trump đã thúc đẩy Bacon, cùng với các Dân biểu Dân chủ Hạ viện, đưa ra dự luật “Không cấp kinh phí cho cuộc xâm lược NATO”, một đạo luật nhằm ngăn chặn bất kỳ hành động quân sự nào của Mỹ chống lại lãnh thổ NATO.

“Tôi đã nói với các bạn cách đây một hoặc hai tháng rằng điều đó thật nực cười,” Bacon nói. “Nhưng Tổng thống Trump và nhóm của ông ấy cứ khăng khăng rằng phương án quân sự vẫn đang được xem xét.”

“Đó là một trong những điều ngu ngốc nhất mà tôi từng nghe. Tôi rất tiếc phải nói như vậy,” anh ta nói thêm.

Ông Bacon cho rằng đường lối của Tòa Bạch Ốc thật đáng kinh ngạc, không chỉ vì nội dung mà còn vì nó coi các đồng minh như kẻ thù. Ông lập luận rằng Đan Mạch và Greenland có lẽ đã sẵn sàng hợp tác sâu rộng hơn nếu Washington theo đuổi vấn đề này bằng con đường ngoại giao.

Cơ hội bị bỏ lỡ với các đồng minh

Theo Bacon, Greenland và Đan Mạch trước đây đã thể hiện sự sẵn lòng thảo luận về việc mở rộng sự hiện diện quân sự của Mỹ, bao gồm cả việc xây dựng thêm các căn cứ, nếu được tiếp cận với tư cách là đối tác chứ không phải là mục tiêu.

Ông lưu ý rằng Greenland cũng hoan nghênh đầu tư trên cơ sở cùng có lợi, bao gồm cả các dự án khai thác mỏ, do những thách thức về hậu cần khi hoạt động ở Bắc Cực.

“Tổng thống Trump hoàn toàn có thể làm điều này với tư cách là một người bạn, chứ không phải là một kẻ thù.”

Bacon cho biết ông cảm thấy buộc phải lên tiếng.

“ Tôi sẽ đứng lên phản đối điều đó. Tôi ước mình không phải làm vậy. Tôi nghĩ điều đó thật ngớ ngẩn,” ông nói. “Tôi cảm thấy mình có nghĩa vụ phải đứng lên và nói rằng người Cộng hòa này không đồng ý.”

NATO đang gặp nguy hiểm

Ngoài Greenland, Bacon cảnh báo rằng bất kỳ động thái nào của Mỹ chống lại vùng lãnh thổ này đều có nguy cơ gây thiệt hại thảm khốc cho NATO, mà ông mô tả là “liên minh thành công nhất” trong lịch sử hiện đại.

“Điều này khiến tôi đau lòng và buồn rầu,” ông nói, lập luận rằng chính quyền hiện tại đang làm suy yếu NATO cả về lời nói lẫn chính sách. “Lời nói và hành động đã làm suy yếu NATO.”

Bacon cũng cảnh báo rằng chủ nghĩa “Nước Mỹ trên hết” đang nghiêng về chủ nghĩa biệt lập một cách nguy hiểm.

“Chúng ta muốn đặt nước Mỹ lên hàng đầu và chỉ riêng nước Mỹ,” ông nói. “Khi nói chỉ riêng nước Mỹ, điều đó có nghĩa là nước Mỹ yếu hơn, phải không? Nước Mỹ không có liên minh là một quốc gia yếu hơn.”

Một số quốc gia hàng đầu của Liên Hiệp Âu Châu đã công khai ủng hộ Đan Mạch trong cuộc tranh chấp này, cho thấy mức độ lo ngại sâu sắc ở Âu Châu. Tuy nhiên, Tổng thống Trump lập luận rằng NATO sẽ trở nên “mạnh mẽ và hiệu quả hơn” nếu Greenland nằm dưới sự kiểm soát của Mỹ.

Ngược lại, Nga dường như hoan nghênh lập trường của Tổng thống Trump. Cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev thậm chí còn mỉa mai kêu gọi Tổng thống Trump nhanh chóng sáp nhập Greenland.

Giá trị chiến lược, sự phản kháng của công chúng

Tầm quan trọng của Greenland nằm ở vị trí địa lý của nó. Khi băng ở Bắc Cực tan chảy, hòn đảo này đang trở thành trung tâm của các tuyến đường vận chuyển mới nổi và là nơi tiếp cận nguồn tài nguyên khoáng sản rộng lớn.

Hòn đảo này, nơi sinh sống của khoảng 56.000 người, hiện đã có một căn cứ quân sự của Mỹ.

Tuy nhiên, lập trường của Tổng thống Trump lại trái ngược với dư luận trong nước. Một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy chỉ có 17% người Mỹ ủng hộ nỗ lực sáp nhập Greenland.

Đối với Bacon, khoảng cách giữa lời nói và thực tế là rất rõ rệt — và nguy hiểm.

“Họ dường như quên rằng chúng ta đã tham gia Thế chiến II, chúng ta có NATO, và nó đã thành công, và chúng ta là người lãnh đạo thế giới tự do,” ông nói. “Chúng ta phải hành động như vậy.”

[Kyiv Independent: Republican congressman blasts Trump's Greenland invasion talk as 'one of the dumbest things' that could wreck NATO]

4. Pháp sẽ gửi ‘lực lượng trên bộ, trên không và trên biển’ đến Greenland

Tổng thống Emmanuel Macron hôm thứ Năm cho biết Pháp sẽ tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland trong những ngày tới, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tiếp tục gia tăng áp lực trong nỗ lực sáp nhập lãnh thổ của Đan Mạch này.

“Một đội ngũ binh sĩ Pháp ban đầu đã có mặt tại hiện trường và sẽ được tăng cường trong những ngày tới bằng các phương tiện trên bộ, trên không và trên biển”, Macron nói với các tướng lĩnh quân đội cao cấp trong bài phát biểu năm mới trước quân đội.

“Pháp và các nước Âu Châu phải tiếp tục hiện diện ở bất cứ nơi nào lợi ích của họ bị đe dọa, mà không leo thang xung đột, nhưng phải kiên quyết tôn trọng chủ quyền lãnh thổ”, ông nói thêm khi phát biểu tại Istres, một căn cứ không quân ở miền nam nước Pháp, nơi đóng quân của các máy bay chiến đấu có khả năng mang vũ khí hạt nhân.

Hôm thứ Tư, một số quốc gia Âu Châu, bao gồm Pháp, Đức, Thụy Điển và Na Uy, tuyên bố sẽ cử quân đội đến Greenland để tham gia cuộc tập trận quân sự của Đan Mạch, trong bối cảnh Tổng thống Trump liên tục đe dọa rằng Mỹ có thể dùng vũ lực để chiếm hòn đảo này.

Sau cuộc gặp tại Tòa Bạch Ốc hôm thứ Tư, Đan Mạch và Greenland “vẫn còn bất đồng cơ bản” với Mỹ, theo tuyên bố của Đan Mạch.

Trong một động thái rõ ràng nhằm chỉ trích Tổng thống Trump, người mà ông không nêu tên, Macron đã phê phán “một chủ nghĩa thực dân mới đang hoành hành trong một số người”. Ông nói thêm rằng người Âu Châu có đủ khả năng để bớt phụ thuộc vào Mỹ, đồng thời tiết lộ rằng hai phần ba năng lực tình báo của Ukraine hiện do Pháp cung cấp.

Trong bài phát biểu trước Nội閣 hôm thứ Tư, Macron cảnh báo rằng nếu Hoa Kỳ chiếm Greenland từ Đan Mạch, điều đó sẽ gây ra một loạt hậu quả “chưa từng có”, một phát ngôn nhân của chính phủ cho biết.

Theo POLITICO đưa tin, tổng thống Pháp đã triệu tập cuộc họp hội đồng quốc phòng sáng thứ Năm để thảo luận về cả cuộc nổi dậy ở Iran và tình hình ở Greenland.

Ông Macron bắt đầu tăng chi tiêu quốc phòng trở lại ngay sau khi đắc cử vào năm 2017, thậm chí trước cả cuộc tấn công toàn diện của Nga vào Ukraine và cam kết của NATO về việc tăng ngân sách.

Tổng thống Pháp xác nhận rằng Pháp sẽ tìm cách tăng chi tiêu quốc phòng thêm 36 tỷ euro trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời cho biết ông muốn dự luật kế hoạch quân sự sửa đổi được quốc hội thông qua trước ngày 14 tháng 7. Ông nói với cử tri: “Thập niên tái vũ trang của Pháp đang mang lại kết quả… và những nỗ lực tái vũ trang sẽ tiếp tục”.

Tuy nhiên, luật kế hoạch quân sự đã bị trì hoãn do cuộc khủng hoảng chính trị leo thang ở Pháp. Ban đầu, luật này dự kiến được thông qua vào mùa thu năm ngoái và đã bị hoãn lại nhiều lần. Bên cạnh đó, khoản tăng ngân sách 6,7 tỷ euro cho năm 2026 vẫn chưa được các nhà lập pháp phê duyệt, và vẫn chưa rõ liệu chính phủ có thể thuyết phục các nghị sĩ thông qua ngân sách năm nay hay không (và khi nào).

Trong một động thái công kích khác nhằm vào Tổng thống Trump, Macron nói rằng Paris không tăng chi tiêu quân sự để “làm hài lòng đồng minh này hay đồng minh kia, mà dựa trên phân tích của chúng tôi về mối đe dọa”. Đó là ám chỉ đến quyết định của NATO năm ngoái về việc đặt mục tiêu chi tiêu quốc phòng mới là 5% GDP - sau áp lực đáng kể từ tổng thống Mỹ.

Ba ưu tiên chính trong việc tăng chi tiêu của Pháp là: tăng kho dự trữ đạn dược; phát triển năng lực tự chủ trong phòng không, hệ thống cảnh báo sớm, không gian và các cuộc tấn công tầm xa; và nâng cao khả năng hành động nhanh chóng của quân đội.

“Năm nay sẽ là một phép thử về uy tín trên nhiều phương diện, và chúng tôi đã sẵn sàng,” Macron nói.

Tổng thống Pháp, người có tiền lệ cải tổ ngành công nghiệp quốc phòng, cũng chỉ trích các nhà thầu quân sự của nước này, cho rằng một số trong số họ có nguy cơ bị “buộc phải rời khỏi thị trường” vì tốc độ đổi mới và giao hàng chậm.

“Tôi muốn yêu cầu các bạn nhiều hơn nữa. Chúng ta cần sản xuất nhanh hơn, sản xuất với số lượng lớn và tiếp tục tăng cường sản xuất hàng loạt với các hệ thống nhẹ hơn và các phương pháp đổi mới,” Macron nói. “Tôi cần một ngành công nghiệp không coi quân đội Pháp là khách hàng độc quyền. Chúng ta có thể tìm kiếm các giải pháp của Âu Châu nếu chúng nhanh hơn hoặc hiệu quả hơn. Chúng ta cũng phải trở nên Âu Châu hơn trong hoạt động mua sắm và trong các chiến lược công nghiệp của mình.”

Thông thường, nhà nước Pháp chủ yếu mua thiết bị quân sự của các nước sản xuất trong nước, nhưng Paris ngày càng mở rộng chi tiêu cho các nước Âu Châu khác, gần đây nhất là bằng việc ký kết thỏa thuận với hãng Saab của Thụy Điển để mua máy bay giám sát và điều khiển GlobalEye.

Ông cũng cho rằng Pháp đang “chậm chân” trong lĩnh vực máy bay điều khiển từ xa vì các công ty Pháp chưa thiết lập đủ quan hệ đối tác với Ukraine và hiện đang bị các đối thủ vượt mặt.

Mặc dù chỉ trích mạnh mẽ tổ hợp công nghiệp quân sự của Pháp, Macron vẫn dành lời khen ngợi cho Paris vì lập trường hoài nghi lâu nay về việc phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ và những lời kêu gọi về quyền tự chủ chiến lược cũng như một trụ cột Âu Châu trong NATO.

“Điều ban đầu là niềm tin của người Pháp trước mối đe dọa ngày càng gia tăng, giờ đã trở nên rõ ràng đối với người Âu Châu,” Macron nói với khán giả. “Chúng ta đã đúng khi bắt đầu, ngay cả khi chỉ dựa vào nỗ lực của riêng mình.”

[Politico: France to send ‘land, air and sea assets’ to Greenland]

5. Tổng thống Trump tuyên bố Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận hòa bình, nhưng Tổng thống Zelenskiy vẫn còn lưng chừng.

Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến toàn diện của Nga, nhưng Ukraine thì không, Tổng thống Donald Trump nói với Reuters hôm 14 tháng Giêng.

“Tôi nghĩ Putin sẵn sàng đạt được thỏa thuận. Tôi nghĩ Ukraine thì chưa sẵn sàng lắm,” Tổng thống Trump tuyên bố, nói rằng Tổng thống Volodymyr Zelenskiy đang cản trở nỗ lực này.

“Chúng ta phải thuyết phục Tổng thống Zelenskiy đồng ý với điều đó,” ông nói.

Ukraine đã đồng ý với một số đề xuất hòa bình do Mỹ hậu thuẫn. Nga không đồng ý với bất kỳ đề xuất nào và tiếp tục cuộc chiến mà họ đã phát động gần bốn năm trước.

Khi được hỏi liệu Mỹ có sẵn sàng cung cấp các bảo đảm an ninh cho Ukraine hay không, Tổng thống Trump không loại trừ khả năng này.

“Nếu chúng ta có thể làm được điều gì đó, chúng ta sẽ giúp đỡ. Họ đang mất 30.000 binh sĩ mỗi tháng, cả từ phía họ và Nga. Giờ đây, Âu Châu sẽ giúp chúng ta giải quyết vấn đề đó”, ông nói.

Tổng thống Trump và Tổng thống Zelenskiy đã gặp nhau tại Florida vào ngày 28 tháng 12, nơi hai nhà lãnh đạo mô tả cuộc đàm phán là hiệu quả.

Trước cuộc gặp với Tổng thống Trump, Tổng thống Zelenskiy hôm 26 tháng 12 cho biết kế hoạch hòa bình 20 điểm đã hoàn thành 90%, và ông coi cuộc gặp với nhà lãnh đạo Mỹ là cơ hội để bảo đảm mọi thứ đã sẵn sàng 100%.

Ngày 12 tháng Giêng, Tổng thống Zelenskiy cho biết ông đã chỉ thị cho nhóm đàm phán của Ukraine hoàn thiện văn kiện bảo đảm an ninh với Mỹ và đệ trình để xem xét “ở cao cấp nhất”.

Ông nói: “Chúng tôi đã vạch ra tầm nhìn của mình, và cần có phản hồi rõ ràng từ phía Nga về việc liệu họ đã sẵn sàng chấm dứt chiến tranh trên những điều khoản thực tế hay chưa”.

Trong bối cảnh những nỗ lực đó, một quan chức Tòa Bạch Ốc nói với tờ Kyiv Independent rằng “trong vài tuần qua, nhóm của Tổng thống Trump đã đạt được tiến bộ vượt bậc trong việc chấm dứt chiến tranh giữa Nga và Ukraine.”

Ukraine sẵn sàng chấp nhận những nhượng bộ lớn, bao gồm việc trì hoãn gia nhập NATO nếu được bảo đảm an ninh vững chắc và rút quân khỏi các “vùng kinh tế tự do” tiềm năng trong bối cảnh Điện Cẩm Linh yêu cầu Kyiv rút quân khỏi tỉnh Donetsk ở miền đông Ukraine.

“Họ đang tìm kiếm một khu phi quân sự hoặc một khu kinh tế tự do, nghĩa là một mô hình có thể làm hài lòng cả hai bên. Chúng tôi coi khu kinh tế tự do là một lựa chọn tiềm năng”, Tổng thống Zelenskiy nói với các nhà báo vào ngày 23 tháng 12.

Trong khi đó, Nga tiếp tục đưa ra những yêu sách cực đoan, và sau chuyến thăm Mỹ của Tổng thống Zelenskiy vào ngày 28 tháng 12, nước này tuyên bố Ukraine đã cố gắng tấn công dinh thự của Putin bằng 91 máy bay điều khiển từ xa. Sau cáo buộc này, Điện Cẩm Linh cho biết sẽ cứng rắn hơn trong lập trường đàm phán.

Ban đầu, Tổng thống Trump phản ứng trước cáo buộc này, nói rằng ông “rất tức giận” sau khi Putin đích thân nói với ông qua điện thoại. Tuy nhiên, sau khi xem xét thêm thông tin, Tổng thống Trump bày tỏ sự hoài nghi.

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ, gọi tắt là CIA đánh giá rằng Ukraine không tấn công vào dinh thự này, xác nhận lời phủ nhận ngay lập tức của Kyiv và làm suy yếu tuyên bố của Mạc Tư Khoa, các quan chức Mỹ nói với CNN vào ngày 1 tháng Giêng.

Nga đã nhiều lần từ chối đồng ý ngừng bắn bất chấp những nỗ lực quốc tế nhằm chấm dứt xung đột và thay vào đó đã tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa và hỏa tiễn.

Ngày 16 tháng 12, phát ngôn nhân Điện Cẩm Linh Dmitry Peskov cho biết Mạc Tư Khoa đã bác bỏ một thỏa thuận ngừng bắn vào dịp Giáng Sinh vì nó sẽ mang lại cho Ukraine một thời gian tạm lắng, và ngày 21 tháng 10, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov tuyên bố rằng Nga sẽ không chấm dứt các hành động thù địch nếu không có một “thỏa thuận hòa bình toàn diện”, lập luận rằng điều đó có nghĩa là “quên đi những nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột này”.

Vào đêm 8-9 tháng Giêng, Nga đã oanh tạc Ukraine bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và 25 người khác bị thương ở Kyiv, làm mất điện cho hàng trăm ngàn người và gián đoạn nguồn cung cấp nhiệt khi nhiệt độ giảm mạnh.

Thứ trưởng Bộ Năng lượng Nga, Mykola Kolisnyk, cho biết ngày 13 Tháng Giêng rằng Nga đang “dồn toàn lực” để phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine sau vụ tấn công quy mô lớn thứ hai trong vòng chưa đầy một tuần.

Theo các báo cáo, các vùng ngoại ô Bucha, Hostomel và Irpin của Kyiv đã bị mất điện và nước sinh hoạt sau các cuộc không kích của Nga. Ukrenergo đưa tin, tình trạng cắt điện khẩn cấp cũng đã được thực hiện ở Kyiv và một số khu vực thuộc tỉnh Kyiv.

Năm 2025 là năm gây thương vong nhiều nhất cho thường dân ở Ukraine kể từ năm 2022, khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện, theo báo cáo của Phái bộ Giám sát Nhân quyền Liên Hiệp Quốc tại Ukraine, gọi tắt là HRMMU ngày 12 tháng Giêng.

[Kyiv Independent: Trump claims Putin ready to reach peace deal, Zelensky in the way]

6. Nga cáo buộc nhà ngoại giao Anh làm gián điệp và trục xuất người này khỏi đất nước.

Giới chức Nga đã ra lệnh cho một nhà ngoại giao Anh tại Mạc Tư Khoa phải rời khỏi nước này trong vòng hai tuần, với cáo buộc người này phạm tội gián điệp.

“Mạc Tư Khoa sẽ không dung thứ cho các hoạt động của các sĩ quan tình báo Anh không khai báo trên lãnh thổ Nga”, Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố trong một thông cáo được công bố sáng thứ Năm.

Đại biện lâm thời của Anh tại Nga, Danae Dholakia, đã được triệu tập đến Bộ Ngoại giao và nhận được lời cảnh cáo. Mạc Tư Khoa tuyên bố: “Nga khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện lập trường không khoan nhượng về vấn đề này, phù hợp với lợi ích quốc gia của nước ta”.

Tuyên bố cũng cảnh báo Luân Đôn không nên “làm leo thang tình hình”, đồng thời đe dọa sẽ có “phản ứng 'tương xứng' quyết liệt”.

Một video được đăng tải trên kênh Telegram của Bộ Ngoại giao Nga cho thấy một người dường như là Dholakia rời khỏi tòa nhà bộ trong tiếng hô vang “Anh là một quốc gia khủng bố!” từ đám đông hàng chục người biểu tình cầm biểu ngữ.

Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Anh cho biết Anh đang “cân nhắc kỹ lưỡng” phản ứng của mình.

“Đây không phải là lần đầu tiên Điện Cẩm Linh đưa ra những cáo buộc ác ý và vô căn cứ chống lại nhân viên của chúng tôi.

“Việc họ tấn công vào các nhà ngoại giao Anh xuất phát từ sự tuyệt vọng và những hành động như thế này làm suy yếu các điều kiện cơ bản cần thiết để các phái đoàn ngoại giao hoạt động.”

[Politico: Russia accuses British diplomat of spying and boots them out of country]

7. Máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed mới của Nga bị bắn hạ.

Hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Giêng, Trung đoàn 413 “Reid” thuộc Lực lượng Hệ thống Điều khiển từ xa Ukraine cho biết lực lượng nước này đã bắn hạ một chiếc máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed của Nga, được trang bị hỏa tiễn không đối không R-60 thời Liên Xô.

Trong suốt cuộc chiến toàn diện, Nga liên tục mở rộng phạm vi và cường độ các cuộc tấn công vào các thành phố của Ukraine, dựa trên công nghệ máy bay điều khiển từ xa chủ yếu do đồng minh Iran cung cấp. Nga lần đầu tiên điều động máy bay điều khiển từ xa Shahed-131 và Shahed-136 do Iran sản xuất chống lại Ukraine vào năm 2022.

Đến năm sau, Nga đã bắt đầu sản xuất các phiên bản cải tiến của riêng mình — Geran-1 và Geran-2 — dựa trên thiết kế của Iran, và sau đó bắt đầu sản xuất phiên bản chạy bằng hỏa tiễn có tên là Geran-3.

Reid đặt tên cho phiên bản vừa bị bắn hạ là Geran-4, cho biết nó có tốc độ bay hành trình cao hơn — lên đến 500 km/h — so với Geran 3.

Ukraine thường xuyên điều động trực thăng trang bị súng máy hạng nặng để theo dõi và tiêu diệt các máy bay điều khiển từ xa kiểu Shahed mà Nga phóng vào Ukraine mỗi đêm, và việc trang bị hỏa tiễn không đối không cho các máy bay điều khiển từ xa này dường như là một nỗ lực nhằm bắn trả chúng.

Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn khi vào đầu năm nay, lực lượng Nga cũng lần đầu tiên sử dụng máy bay điều khiển từ xa tấn công Geran-5 mới chống lại Ukraine, theo báo cáo của tình báo quân sự, gọi tắt là HUR ngày 11 tháng Giêng. Theo HUR, phương tiện điều khiển từ xa này, có hình dáng tương tự như máy bay điều khiển từ xa Karrar do Iran thiết kế, sử dụng động cơ phản lực Telefly, nhưng có lực đẩy lớn hơn so với mẫu Geran-3.

[Kyiv Independent: New type of Russian Shahed-type drone shot down]

8. Cuộc khủng hoảng năng lượng ở Kyiv “cực kỳ nghiêm trọng”, khi SBU đưa ra bằng chứng về “tội ác chống lại nhân loại” của Nga.

Ngày 15 tháng Giêng, các quan chức cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra ở Kyiv vẫn “vô cùng nghiêm trọng”, trong khi Cơ quan An ninh Ukraine tuyên bố các cuộc tấn công liên tục của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng là “tội ác chống lại loài người”.

Theo Lực lượng Không quân Ukraine, còi báo động không kích ở thủ đô đã liên tục vang lên trong 24 giờ qua khi Nga phóng ít nhất 82 máy bay điều khiển từ xa loại Shahed trên khắp cả nước.

Một số máy bay điều khiển từ xa — bao gồm cả các phiên bản tiên tiến hơn sử dụng động cơ hỏa tiễn — đã tấn công vào một nhà máy nhiệt điện ở Kyiv, theo các kênh Telegram giám sát địa phương cho biết.

Maxim Timchenko, Giám đốc điều hành của DTEK, công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine, đã nói vào ngày 15 Tháng Giêng rằng ngành năng lượng của Ukraine đang đối mặt với “tình hình cực kỳ nghiêm trọng” do “các cuộc tấn công chưa từng có của Nga và đợt rét đậm trên khắp cả nước.”

Nhiệt độ tại Kyiv lúc 3 giờ chiều giờ địa phương là -11 độ C.

Trong vài ngày qua, Nga đã oanh tạc Kyiv và cả nước bằng hỏa tiễn và máy bay điều khiển từ xa, khiến khoảng 70% thủ đô mất điện vào ngày 13 tháng Giêng. Trong khi các công nhân ngành điện đang khắc phục thiệt hại, nhiệt độ băng giá đang gây khó khăn và thiết bị thay thế đang dần cạn kiệt.

Ngày 14 tháng Giêng, Tổng thống Volodymyr Zelenskiy tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt chú trọng đến Kyiv, nơi đang chao đảo vì các cuộc tấn công của Nga khiến người dân mất điện, thiếu hệ thống sưởi ấm và nước sinh hoạt trong điều kiện nhiệt độ dưới 0 độ C.

[Kyiv Independent: Kyiv energy crisis 'extremely serious,' as SBU presents evidence of Russian 'crimes against humanity']

9. 2 người thiệt mạng, 20 người bị thương, trong đó có 4 trẻ em, trong các cuộc tấn công đêm qua của Nga vào Ukraine.

Ít nhất hai người thiệt mạng và 20 người khác bị thương trong các cuộc tấn công của Nga nhằm vào Ukraine trong ngày hôm qua, phát ngôn nhân cảnh sát quốc gia Ukraine, Đại Úy Alyona Lyutnytska, cho biết như trên hôm Thứ Sáu, 16 Tháng Giêng.

Lực lượng Không quân Ukraine cho biết Nga đã phóng 82 máy bay điều khiển từ xa loại Shahed trong đêm qua. Hệ thống phòng không Ukraine cho biết họ đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 61 máy bay điều khiển từ xa.

Không quân cho biết thêm 21 máy bay điều khiển từ xa đã tấn công 13 địa điểm.

Tại tỉnh Donetsk, các cuộc tấn công của Nga đã làm bị thương 5 người trong ngày qua, Thống đốc Vadym Filashkin cho biết.

Tại tỉnh Kherson, các cuộc tấn công của Nga đã khiến một người thiệt mạng trong ngày qua, Thống đốc Oleksandr Prokudin cho biết.

Tại tỉnh Kharkiv, một người bị thương trong các cuộc tấn công của Nga, Thống đốc Oleh Syniehubov cho biết.

Tại tỉnh Sumy, chính quyền khu vực cho biết bảy người, trong đó có bốn trẻ em, đã bị thương do các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga.

Tại tỉnh Zaporizhzhia, các cuộc tấn công của Nga đã khiến một người thiệt mạng và sáu người khác bị thương trong ngày qua, Thống đốc Ivan Fedorov cho biết.

Tại tỉnh Chernihiv, một người bị thương trong một vụ tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa của Nga, Thống đốc Viacheslav Chaus cho biết.

[Kyiv Independent: 2 killed, 20 injured including 4 children in Russian overnight attacks on Ukraine]