Nicole Winfield thuộc hãng tin Associated Press, trong bản tin ngày 16 tháng 5 năm 2026, cho biết: Tòa Thánh Vatican đang chuẩn bị cho việc công bố thông điệp đầu tiên của Đức Giáo Hoàng Leo XIV, một văn kiện dự kiến sẽ đề cập đến trí tuệ nhân tạo và nhấn mạnh cách tiếp cận dựa trên đạo đức đối với kỹ thuật này, ưu tiên phẩm giá con người, các mối quan hệ xã hội và hòa bình.
Các viên chức Vatican cho biết Đức Leo đã ký văn kiện này vào thứ Sáu, đúng 135 năm sau ngày vị Giáo hoàng cùng tên, Đức Giáo Hoàng Leo XIII, ký thông điệp quan trọng nhất của mình, “Rerum Novarum”, hay Tân Sự. Văn kiện đó đề cập đến quyền của người lao động, giới hạn của chủ nghĩa tư bản và nghĩa vụ mà các quốc gia và người sử dụng lao động phải gánh vác đối với người lao động khi cuộc Cách mạng kỹ nghệ đang diễn ra.
Thông điệp này đã trở thành nền tảng của tư tưởng xã hội Công Giáo hiện đại, và vị Giáo hoàng hiện tại đã trích dẫn nó liên quan đến cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI), mà ngài tin rằng đặt ra những câu hỏi mang tính sống còn tương tự như cuộc Cách mạng Kỹ nghệ đã đặt ra hơn một thế kỷ trước. Thông điệp mới dự kiến sẽ đặt vấn đề AI trong bối cảnh giáo huấn xã hội của Giáo hội, bao gồm cả các vấn đề như lao động, công lý và hòa bình.
“Tôi nghĩ rằng Giáo Hội Công Giáo, theo nhiều cách, sẽ là người lớn trong các cuộc tranh luận về cách chúng ta sẽ tích hợp AI vào phần còn lại của xã hội,” Meghan Sullivan, giáo sư triết học tại Đại học Notre Dame, người điều hành viện đạo đức của trường, cho biết. “Chắc chắn, Đức Giáo Hoàng sẽ là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất cho phẩm giá con người trong các cuộc thảo luận này.”
Chỉ vài ngày sau khi được bầu vào năm 2025, Đức Leo đã nói với các Hồng Y đã đưa ngài lên làm Giáo hoàng rằng Giáo Hội Công Giáo có trách nhiệm với thế giới phải cống hiến “kho tàng giáo huấn xã hội” của mình để đối diện với những thách thức do AI đặt ra đối với “phẩm giá con người, công lý và lao động”. Đức Giáo Hoàng người Mỹ, một người học chuyên ngành toán học và nổi tiếng là hay lướt điện thoại, có thể sẽ đề cập đến vấn đề này vào cuối tuần này, vì Vatican vào Chúa nhật kỷ niệm ngày truyền thông xã hội của mình với một thông điệp dành riêng cho cái giá mà con người phải trả trong cuộc chạy đua trí tuệ nhân tạo (AI). Trong thông điệp được công bố hồi đầu năm nay, Đức Giáo Hoàng Leo cảnh báo về sự cần thiết phải bảo tồn các mối quan hệ thực sự giữa con người trước những “người bạn” chatbot, thiên tài của con người trước âm nhạc và video được hỗ trợ bởi AI, và thực tế của con người trước những video giả mạo (deepfake) được tạo ra bởi AI.
Việc công bố rộng rãi thông điệp này, dự kiến trong những tuần tới, có thể sẽ trở thành một điểm nóng mới giữa Đức Giáo Hoàng Leo, người sinh ra ở Chicago, và chính quyền Trump, vốn đã coi sự phát triển nhanh chóng của AI là vấn đề chiến lược kinh tế và an ninh quốc gia quan trọng. Hoa Kỳ đã kiên quyết bác bỏ các nỗ lực điều chỉnh quốc tế nhằm kiềm chế AI, và trong nước, chính quyền Trump đã loại bỏ các rào cản hành chính làm chậm sự phát triển của nó.
Văn kiện này được ký kết khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump kết thúc chuyến thăm Trung Quốc, trong đó có các hoạt động kinh doanh liên quan đến AI. Cùng đi với Trump trên chuyên cơ Air Force One còn có Elon Musk, người sở hữu nền tảng mạng xã hội X với chatbot AI Grok, và CEO của Nvidia, Jensen Huang, người gần đây đã nhận được sự chấp thuận của liên bang để bán chip AI H200 cho người mua Trung Quốc.
Vatican muốn lên tiếng và đóng góp giá trị của mình vào cuộc tranh luận về AI
Kể từ khi bùng nổ AI bắt đầu với sự ra mắt của ChatGPT, khả năng đáng kinh ngạc của kỹ thuật này đã làm kinh ngạc cả thế giới. Các công ty kỹ thuật đã chạy đua để phát triển các hệ thống AI tốt hơn ngay cả khi các chuyên gia cảnh báo về những rủi ro của nó, từ các mối đe dọa hiện hữu nhưng xa vời như AI nổi loạn vượt khỏi tầm kiểm soát đến các vấn đề hàng ngày như sự thiên vị trong các hệ thống tuyển dụng thuật toán.
Năm ngoái, Liên Hiệp Quốc đã thông qua một kiến trúc quản trị mới để kiềm chế AI sau những nỗ lực đa phương trước đó, bao gồm các hội nghị thượng đỉnh về AI do Anh, Hàn Quốc và Pháp tổ chức, chỉ dẫn đến những cam kết không ràng buộc. Liên hiệp Châu Âu năm 2024 đã thông qua Đạo luật Trí tuệ Nhân tạo của riêng mình, áp dụng cách tiếp cận dựa trên rủi ro cho các quy tắc về AI.
Vatican đã tìm cách đóng góp tiếng nói của mình vào cuộc tranh luận, đưa ra các hướng dẫn đạo đức cho việc ứng dụng AI trong các lĩnh vực từ chiến tranh đến giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Lời kêu gọi cơ bản là kỹ thuật phải được sử dụng như một công cụ bổ sung, chứ không phải thay thế, trí tuệ con người.
Tòa Thánh Vatican cũng đã cảnh báo về tác động môi trường của cuộc chạy đua AI, nhắc lại “lượng năng lượng và nước khổng lồ” cần thiết cho các trung tâm dữ liệu AI và sức mạnh tính toán.
“Có gần một tỷ rưỡi người Công Giáo trên thế giới, vì vậy chỉ riêng điều đó thôi cũng đủ lý do để chú ý,” Thomas Harmon, giáo sư thần học tại Đại học St. Thomas ở Houston, cho biết. “Nhưng ngoài những con số, Giáo Hội Công Giáo có một truyền thống sâu sắc và tinh tế trong việc suy nghĩ thấu đáo về ý nghĩa của việc làm người.”
Năm 2020, Vatican đã kêu gọi các công ty kỹ thuật ký vào một cam kết về AI, được gọi là Lời kêu gọi Rome về Đạo đức AI, trong đó, ngoài những điều khác, đã tóm tắt một số nguyên tắc cốt lõi để điều chỉnh AI, bao gồm tính toàn diện, trách nhiệm giải trình, tính công bằng và quyền riêng tư. Microsoft, IBM và Cisco nằm trong số các công ty tư nhân đã ký kết.
Trong những năm cuối đời, Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã kêu gọi một hiệp ước quốc tế để điều chỉnh trí tuệ nhân tạo (AI), nói rằng những rủi ro của kỹ thuật thiếu các giá trị nhân bản như lòng trắc ẩn, lòng thương xót, đạo đức và sự tha thứ là quá lớn để chỉ dựa vào đạo đức của các nhà nghiên cứu và phát triển AI.
Ngài cũng đã sử dụng thẩm quyền của mình đối với Nhóm Bảy nước, phát biểu tại một phiên họp đặc biệt về những mối nguy hiểm và triển vọng của AI vào năm 2024. Tại đó, Đức Phanxicô nói rằng các chính trị gia phải đi đầu trong việc đảm bảo AI vẫn lấy con người làm trung tâm, để các quyết định về thời điểm sử dụng vũ khí hoặc thậm chí các công cụ ít gây chết người hơn luôn do con người đưa ra. Cuối cùng, ngài kêu gọi cấm sử dụng vũ khí tự động gây chết người, thường được gọi là "robot sát thủ".
Đức Giáo Hoàng Leo am hiểu về AI và quan tâm đến hòa bình, sự thật và các mối quan hệ giữa con người.
Trong nội bộ, Đức Leo đã cảnh báo các linh mục không nên sử dụng AI để viết bài giảng, nhưng ngài cũng đã lên tiếng về những tác động rộng hơn của AI đối với hòa bình thế giới, lao động và ý nghĩa thực tại. Đối với vị giáo hoàng dòng Augustinô, khả năng của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) trong việc đưa thông tin sai lệch và lừa dối thông qua hình ảnh deepfake là điều đặc biệt đáng lo ngại, bởi vì việc tìm kiếm sự thật là một yếu tố cơ bản trong đời sống tâm linh của dòng tu ngài.
Trong bài phát biểu tại một hội nghị về AI vào tháng 6 năm 2025, Đức Giáo Hoàng Leo đã thừa nhận những đóng góp của trí tuệ nhân tạo tạo sinh đối với chăm sóc sức khỏe và khám phá khoa học. Nhưng ngài đặt câu hỏi về “những hậu quả có thể xảy ra đối với sự cởi mở của nhân loại đối với sự thật và cái đẹp, đối với khả năng đặc biệt của chúng ta trong việc nắm bắt thực tại”.
Đức Giáo Hoàng Leo, người luôn nhấn mạnh lời kêu gọi hòa bình, cũng kêu gọi giám sát cách thức trí tuệ nhân tạo đang được sử dụng và phát triển trong chiến tranh ở Trung Đông và Ukraine, nơi các hệ thống vũ khí tự động đang sử dụng mọi thứ từ máy bay không người lái đến các nền tảng trên biển và trên mặt đất.
“Những gì đang xảy ra ở Ukraine, ở Gaza và các vùng lãnh thổ Palestine, ở Lebanon và ở Iran minh họa cho sự phát triển phi nhân tính của mối quan hệ giữa chiến tranh và các công nghệ mới trong một vòng xoáy hủy diệt”, ngài nói tuần trước tại Đại học La Sapienza, trường đại học lớn nhất châu Âu.